Çağdaş Türkiye Mimarlığında Aidiyet Sorunu

Abstract

Cumhuriyet döneminde Türkiye‘de ortaya konulan mimarlık, toplumsal ve teknolojik dönüşümlerden kaynaklanan, mimarlık disiplininin ontolojik bir sorgulaması olmaktan uzak olup, büyük ölçüde bir “asrileşme projesi” olarak algılanmalıdır. Batının modernite projesini gerçekleştirme yolunda ‘antik çağ ideali’ ile ilişki kuran bu yöneliminin biçimleri ile sivil mimarlık verilerinin kaynaklık ettiği geleneksel biçimler arasında kendi ‘toplumsal idealini’ ifade etmek için bir seçim yapma durumunda kalan Türk mimarlığı kanımızca, bir aidiyet bunalımı yaşamaktadır. Bu bunalımın temelinde, uluslararası eğilimlerin belirlediği modern tavrın çağın ruhu bağlamında ortaya çıkan kentsel gereksinimlerle örtüşüklüğü ile sivil mimarlık verilerinin kaynaklık ettiği Türk mekan kültürünün kollektif bellekteki güçlü etkilerinin çatışmasından doğan kimlik bunalımı bulunmaktadır. Bu çalışma, çağdaş Türkiye mimarlığında ‘aidiyet sorunu’nun temel karşıtlığı olan modern–geleneksel çatışmasını, daha ilk filizlendiği erken Cumhuriyet mimarlığı sürecinde, dönemin iki önemli mimarının – Sedad Hakkı Eldem ve Seyfi Arkan – yapıtları ve söylemleri çerçevesinde incelemekte ve aidiyet sorununu bu dönemin ortaya koyduğu veriler ışığında değerlendirmektedir.

The search for an autonomous and secular identity during the early Republican period of the Turkish revolution, for the sake of constructing the communal ideal, has a convertible content that, which shows parallelism with the modern architectural movement. Modern Turkish architecture is far away from an ontological questioning of the architectural discipline which is caused by the communal and technologic transformations, but it is rather to be comprehended mainly as a civilization project. The refusing attitude of the modern architecture of the early twentieth century has introduced the most appropriate grammar to the modernization project with a readily acceptable innovative image within the frame of the modern Turkish architecture. The aim of this work is to analyze the question of allegiance, within the perspective of Early Republican Period as a dispute of two architects’ - Seyfi Arkan and Sedad Hakkı Eldem - works and concepts of architecture; which is basically related to the identity distress which arises from the disputes between modern attitude defined by international attitudes and the traditional approach based on civil architectural data