Liberal Ekonominin Tiran Kentsel Dokusu Üzerindeki Etkileri: Tranzisyon Önce Ve Sonrası Kentsel Dinamikler

Abstract

Merkezi ekonomiden pazar ekonomisine geçiş, Doğu Blok ülkelerinde farklı tepkilere yol açmıştır. Bu geçiş döneminde ülkelerin gösterdiği performans, ülke şehirlerinin mekansal yapılandırmasını doğrudan etkilemiştir. Bu çalışmada, karşılaştırma yöntemleri ve şehircilik analizleri kullanılarak liberal ekonominin Tiran’daki komünizm döneminden kalma kentsel yapısını değiştirdiği ifade edilmiştir. Ayrıca mekansal değişimin şehrin sosyo ekonomik yapısı ile karşılıklı etkileşim içerisinde, paralel bir gidişat izlediği de ispatlanmıştır. Değişimin boyutlarının Tiran’ın farklı özelliklere sahip kentsel alanlarına göre farklılık göstermekte olup, kent içindeki konumu, alanın ekonomik geçiş dönemi öncesi kentsel dokusu ve alanın sosyo ekonomik yapısı gibi faktörlere dayandığı vurgulanmıştır.Transition from centralized to a market economy yielded different responses from the East Bloc countries with economic performance directly effecting spatial composition of the cities. In this study, by using hierarchical comparative methods and urban planning analyses, it is shown that liberal economy has changed the communism-inherited urban fabric of Tirana. It is pointed out that this spatial change follows a mutually interactive, parallel path with the socioeconomic composition of the city. It is further emphasized that the degree of change differs in various parts of Tirana and is predicated on the area’s location within the city, pre transitional urban pattern of the area and socioeconomic composition of the area’s inhabitants.