Parselden mimari cepheye: Balat'ta cephe tipolojisi

Abstract

Tarihte en ilkel toplumlarda dahi, tehlikelere karşı korunma ve temel barınma ihtiyacının sığınak ve kulübeler ile sağlandığı bilinmektedir.Yerleşim dokusu ise, suyun konumuna ve topoğrafyanın eğimine bağlı olarak gelişen bir ana yolu referans almaktadır.Ana yol ya da rotaya zaman içerisinde yardımcı yolların eklenmesiyle ulaşım ağı ortaya çıkmaktadır.Bu ulaşım ağı, bir başka deyişle dokunun ana omurgasıdır. Matris rota olarak tanımlanabilen ana yolun etrafında gelişen yapılaşma arka taraflara doğru tekrarlanarak ve kümelenerek dokuyu oluşturmaktadır. Bölgeden kentsel ölçeğe kadar zaman içinde oluşan ve büyüyen doku kentsel formun ögeleriyle birlikte kenti tanımlamaktadır.Kentlerin orijinal plan örüntülerinin oluşum süreci de bu sürece paralel gelişmektedir.Birer yaşayan organizmalar olarak nitelendirilen kentler, dinamik ve döngüsel süreç içerisinde sürekli değişen bir yapıya sahiptir.Kentsel planlama kararları ve imar kurallarının yanı sıra sıklıkla yaşanan depremler, yangınlar vs. gibi doğal afetler, toplumsal ihtiyaçlar, göçler, savaşlar vs. ile kentin morfolojik yapısında değişimler yaşanmaktadır. Bu değişim döngüsü içinde geleneksel dokularda morfolojik yapının izini sürmek kentlerin hem yapısının oluşumunu morfolojik analizlerle anlamak hem de günümüzde tasarım ve planlama kaygısı gütmek ve geleceğe rehberlik etmesi açısından oldukça önemlidir.