Tektonik Bölgelerde Ve Türkiye Genelinde Avrupa Datumu 1950 (ed-50) İle Türkiye Ulusal Temel Gps Ağı 1999 (tutga-99a) Arasında Datum Dönüşümü

Abstract

Türkiye’de temel jeodezik ağlarla ilgili çalışmalar 1932 yılında başlamış olup, I nci Derece Yatay Kontrol ağının kurulması 1950’li yılların başında tamamlanmış ve 1954 yılında dengelenmiştir. Böylece Türkiye Ulusal Datumu-1954 (TUD-54) tanımlanmış ve daha sonra bu datum ED-50’ye dönüştürülmüştür. Türkiye’deki bölgesel bozulmaların bir sonucu olarak ED-50 pratik ihtiyaçları karşılayamaz duruma gelmiştir. Yeni bir jeodezik ağa gereksinim duyulmuş ve bu ağın GPS teknolojisine dayalı olması öngörülmüştür. Bu nedenle yeni temel jeodezik ağ 1997-1999 yılları arasında yapılan ölçme ve değerlendirme çalışmaları sonucunda kurulmuş ve TUTGA99A olarak adlandırılmıştır. Türkiye’de pratikte iki faklı datum kullanılmakta olup bu datumlar arasındaki dönüşümün belirlenmesi kaçınılmaz olmuştur (ED-50 - TUTGA99A). Bu datumlar arasındaki dönüşüm iki farklı yöntemle ve her iki datumda koordinatı bilinen 220 nokta kullanılarak belirlenmiştir. Birinci yöntemde dönüşüm yedi parametreli benzerlik dönüşümü ile belirlenmiştir. İkinci yöntemde ise dönüşüm; datumlar arasındaki enlem ve boylam farklılıklarının 3’ x 3’ lık grid köşelerinde ayrı ayrı belirlenmesi ve daha sonra dönüştürülmek istenen herhangi bir noktada bu farkların hesaplanması biçiminde yapılmıştır. Ayrıca bu iki yöntem ülkede tektonik plaka sınırlarına göre belirlenmiş olan beş adet bölgede ayrı ayrı uygulanmıştır.

The fundamental geodetic network studies in Turkey have been initiated in 1932 and establisment of First-Order Horizontal Control Network was accomplished in early 1950’s and adjusted in 1954. Thus Turkish National Datum-1954 (TND-54) was defined and afterwards this datum was transformed into ED-50. Due to the regional distortions in Turkey, ED-50 became unable to meet the practical demands. A need for a new national geodetic network emerged and it was considered to be based on GPS technology. Therefore the new fundamental geodetic network was established through the measurements and processing studies between the years 1997 and 1999 and called Turkish National Fundamental GPS Network 1999 (TFGN99A). In Turkey, currently two different datums are in use and it became inevitable to determine the transformation between these datums (ED-50 and TFGN99A). The transformation between these datums was determined utilizing two different methods and 220 points, the coordinates of which are known in both datums. In the first method the transformation was determined by the “similarity transformation of seven parameters”. In the second method, the transformation was made by obtaining the latitude and longitude difference seperately at 3’ x 3’ grid corners and by predicting these differences at any desired point to be transformed. Also, these two methods were applied to the five regions seperately which were determined according to tectonic plate borders in the country.