Ürün tasarımında biyofilik boyutlar ve kullanıcıtercihleri ile ilişkisi

dc.contributor.advisor Turan, Gülname
dc.contributor.author Boğa, Miray
dc.contributor.authorID 502132901
dc.contributor.department Endüstri Ürünleri Tasarımı
dc.date.accessioned 2023-12-28T12:05:16Z
dc.date.available 2023-12-28T12:05:16Z
dc.date.issued 2022-06-17
dc.description Tez(Doktora) -- İstanbul Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2022
dc.description.abstract Ürünlerin kullanıcı tercihi üzerindeki etkilerinin belirlenmesi endüstriyel tasarımcılar için büyük öneme sahiptir. Bu tez çalışması, kullanıcı tercihleri üzerinde etkili olabilecek birçok faktörden birisinin de ürünün biyofilik karakteri olabileceği üzerine temellenmiştir. Öte yandan, ürünlerin biyofilik özelliklerini betimleyen bir çalışmaya literatürde rastlanmamıştır. Ürünlerin biyofilik karakterini tanımlayamadan biyofilinin kullanıcı tercihlerine etkisini ölçmek de mümkün görünmemektedir. Bu bakımdan, sunulan çalışmanın amaçları ürün kullanım tercihleri bağlamında biyofilik boyutların neler olduğunun belirlenmesi ve bu boyutların kullanıcı tercihi üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Bu doğrultuda tezin araştırma sorusu "Bir ürünün biyofilik olarak betimlenmesinde rol oynayan boyutlar nelerdir? Ürünlerin biyofilik boyutlarının kullanıcıların ürün kullanım tercihleri üzerinde nasıl bir etkisi vardır?" olarak belirlenmiştir. Biyofili hipotezi canlıların doğaya, diğer canlılara ve canlılık ifade eden süreçlere karşı doğuştan gelen bir eğilimi olduğunu öne sürer. Bu eğilim, Seyirlik ve Sığınak Teorisi, Savan Hipotezi, Habitat Seçim Teorisi, Dikkat Onarım Teorisi ve doğanın fraktal yapısı gibi yaklaşımlara da konu edilmiş; çevresel psikoloji ve evrimsel psikoloji bağlamında da ele alınmıştır. Biyofilik eğilimin insanların günümüz tercihlerinde örtük veya açık biçimde etkili olduğunu gösteren ve doğrulayan çalışmalar mevcuttur. Yoğunlukla mimari ve kentsel tasarım alanlarında olmak üzere, bu eğilimin temel alındığı biyofilik tasarım yaklaşımı gittikçe yaygınlaşmaktadır. Doğanın sağaltıcı ve onarıcı etkisini ve biyofilik eğilimleri temel alarak yapılı çevrenin olumsuz etkilerini azaltmayı veya tersine çevirmeyi hedefleyen biyofilik tasarımın çevre tasarımındaki genişleyen alanı düşünüldüğünde, çevrenin önemli bileşenleri olan ürünler ile ilgili biyofilik eğilimleri konu alan bir çalışmaya duyulan ihtiyaç da daha görünür hale gelmektedir. Çalışmaya başlarken, biyofilinin üründe aranabileceği boyutlar belirlenerek hipotetik bir biyofilik ürün tanımı yapılmıştır. Ürünlere ilişkin zihinsel temsillerin oluşturulması bireyin içinde yaşadığı mekana uyumu açısından önemlidir. Öte yandan, bu zihinsel temsiller, tümüyle keyfi bir kriter temelinde olmaktan çok, nesnelerin sahip oldukları nitelikleri kategorileyen bir dizi boyut marifetiyle gerçekleşir. İlgili literatür incelendiğinde nesnelere ilişkin değerlendirmelerin anlamsal, biçimsel, duyusal, işlevsel, malzeme, psikolojik ve tutum özellikleri olmak üzere 7 boyut çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir. Bu sebeple, tez çalışmasında biyofilik veya biyofilik olmayan biçiminde ikili bir değerlendirme yerine, ürünleri çok boyutlu biçimde ele almak tercih edilmiştir. Böylece çalışma, iki temel aşamada gerçekleşecek bir yapıda kurgulanmıştır: birinci aşamada, ürünün biyofilik boyutlarının araştırılıp hipotetik biyofilik ürün tanımının doğrulamasının yapılması amaçlanmıştır; ikinci aşamada ise ilk aşamada elde edilen biyofilik ürün boyutlarının kullanıcı tercihleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır.
dc.description.degree Doktora
dc.identifier.uri http://hdl.handle.net/11527/24283
dc.language.iso tr
dc.publisher Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
dc.sdg.type Goal 9: Industry, Innovation and Infrastructure
dc.subject biofilik tasarım
dc.subject biophilic design
dc.subject endüstriyel tasarım
dc.subject industrial design
dc.title Ürün tasarımında biyofilik boyutlar ve kullanıcıtercihleri ile ilişkisi
dc.title.alternative Biophilic dimensions in product design and theirrelationship with user preferences
dc.type doctoralThesis
Dosyalar
Orijinal seri
Şimdi gösteriliyor 1 - 1 / 1
thumbnail.default.alt
Ad:
502132901.pdf
Boyut:
24.14 MB
Format:
Adobe Portable Document Format
Açıklama
Lisanslı seri
Şimdi gösteriliyor 1 - 1 / 1
thumbnail.default.placeholder
Ad:
license.txt
Boyut:
1.58 KB
Format:
Item-specific license agreed upon to submission
Açıklama