İstanbul’da Yeni Mekansal Oluşumlar: Beşiktaş-maslak Ekseni

Abstract

Mekansal sınırların ortadan kalkması ile birlikte küresel sermaye yerel oluşumlarla ilişki içine girmekte ve yerel birimleri mekansal yapılarında düzenlemeler yapmaya yöneltmektedir. Sermayeyi üzerlerine çekmek isteyen kentler yeni merkezler yaratma yolunda yarış içine girmekte ve yeni mekansal oluşumlara sahne olmaktadırlar. Bu bağlamda Türkiye, ekonomide uygulanan politikalar açısından 1980 sonrasında, serbest piyasa koşullarının işlerlik kazandırılmasına yönelik politika sonucu yabancı şirketler Türkiye’de özellikle İstanbul’da yatırım yapmaya başlamışlardır. Bu bakımdan İstanbul’da 1980 sonrası değişim Küreselleşme kavramıyla ilişkilendirilebilir. Sermayeye yönelik çekici mekanlar yaratma arzusu, yeni mekansal oluşumlara cevap veremeyen. Eski Merkezi İş Alanları’na olan ilginin azalmasına neden olmuş, yeni merkezi iş alanları ortaya çıkmıştır. Yeni MİA’ları, eski merkezlerden ayıran özellik, küreselleşmeyle etkileşim mekanları göstermeleri ve yeni mekansal oluşumlarla biçimlenmeleridir. Beşiktaş Maslak Ekseni Türkiye’nin ekonomik hayatına yön veren şirket ve holdinglerin genel merkezlerini barındıran MİA olmuştur. Eksende çok katlı iş merkezlerinin varlığı Beşiktaş-Maslak Eksen’inde mekansal değişimi daha belirgin hale getirmektedir. Bu bağlamda tarihsel süreklilik içinde sosyal ve mekansal değişme etkileşimi ile yeni oluşan merkezler arasında farklı bir niteliğe sahiptir. Sermaye yapısındaki değişimin kent ölçeğinde mekansal göstergesi olarak tarif edilebilecek bu eksenin kentin yeni merkezi iş alanı olarak işlerlik kazanmasına ilişkin süreçler irdelenerek, 1980 sonrası İstanbul Beşiktaş-Maslak Eksen’inde sayıları giderek artan ve eksene şekil veren çalışma, eğlence, alışveriş amacıyla tasarlanmış mekanların şehir içinde mimari özellikleri, konumları, bu tür mekansallaşmaların hangi dinamikler etkisiyle ortaya çıktığı tartışılacaktır.

With the wear off physical boundaries; global capital is more related with local formations and makes local to have new arrangements in its physical structures. The cities, trying to attract capital, are in kind of a competition to create new centers and evaluating their physical environment. In this context; Turkey, by the applied politics after 1980 had essential changes. By the economical politics to activate free market conditions; foreign companies are making investments and having brunch offices in Turkey, especially in Istanbul. From this point of view the evolution in Istanbul after 80’s is related to the concept of globalization. The wish to create attractive spaces for capital has reduced the interest to the old business centers which can not carry this demand of new physical formations, so new business centers appeared. The difference between new MIA’s and old centers are their interaction with globalization and to be formed by new physical attitudes. The axis of Beşiktaş-Maslak is the MIA where the central offices of companies and the holdings that direct the economical life of Turkey are settled. The multi floored business center buildings emphasize this physical changes. In this context; this axis has a different characteristic than the other new centers which are formed in historical continuity and by the effects of social and physical changes. The development process of the axis, which can be defined as a physical indicator of the changes in structure of capital, to be the new central business area of the city will be examined .The designed working, entertainment, shopping spaces which are increasing rapidly and forming later 1980 Beşiktaş-Maslak axis, their locations and architectural characteristics in the city and the dynamics that form these spaces will be discussed.