İçten Yanmalı Motorlarda İndikatör Diyagramının Çıkarılması Ve Analizi

Abstract

İçten yanmalı motor indikasyonu, motorda krank milininin pozisyonuna bağlı olarak değişen basınç, sıcaklık ve çeşitli verilerin yüksek hızlı veri toplama cihazlarıyla ölçülüp kaydedilmesi anlamına gelmektedir. Motor üzerinde uygulanan hiçbir deney tekniği ile yanma olayı hakkında indikasyon sayesinde toplanan bilgi miktarından fazlası elde edilememektedir. İndikasyon, diğer deney metodlarıyla karşılaştırıldığında uygulaması daha basit bir deney metodu olup çok daha kesin ve güvenilir sonuçlar sağlamaktadır. Bununla beraber indikasyon çalışmalarını tüm yönleriyle sistematik bir şekilde anlatan Türkçe kaynak yok denecek kadar azdır. Bu çalışmanın amacı, içten yanmalı motorların araştırma ve geliştirme çalışmalarında en sık kullanılan yöntem olan motor indikasyonunu ve indikatör parametreleri ile yapılan analizleri, bir dizel motorunun geliştirme sürecinde yapılan indikasyon çalışmaları ışığında, incelemektir. Bu kapsamda motor indikasyonu tanıtılmış, indikatör diyagramından elde edilecek veriler incelenmiştir. Ayrıca indikasyon için kullanılan ölçüm zinciri tanımlanmış, zincirde kullanılan teknik donanımın sahip olması gereken özellikler, ölçüm şartları göz önüne alınarak, detaylı olarak anlatılmıştır. İndikatör diyagramının çıkarılmasında dikkat edilmesi gereken temel noktalar ve ölçüm esasları üzerinde durulmuş, bu noktalarda gerçekleşen belirsizliklerin ölçüm sonuçlarında yaratacağı hatalar saptanmıştır. Son olarak indikatör diyagramından elde edilen parametrelerle yapılan analizlere örnekler verilmiştir. Çalışmada anlatılan tüm teknik ve analizler, Anadolu Motorda halen sürmekte olan motor geliştirme çalışmalarında uygulanmıştır. Bu yönüyle çalışma, motor indikasyonunun ve indikatör diyagramı analizinin bir dizel motorunun geliştirme sürecinde oynadığı rolün güzel bir örneğini teşkil etmektedir.

Internal combustion engine indicating can be defined as high speed acquisition of pressure, temperature and certain other values which consistently change with the position of the crank shaft. It is not possible to gather more information on combustion characteristics with any other experimental method other than indicating. Compared to other methods, indication is more simple in application and provides more accurate and repeatable results. Even still, the lack of Turkish reference on internal combustion engine indication can’t be denied. The aim of this study is to analyze engine indicating in depth and give examples to indication based analysis, both under guidance of experiments conducted during the development phase of a diesel engine. To achieve this, engine indication is explained and indicating parameters are analyzed. Moreover, the indication measurement chain is described with emphasis on how each unit on the chain should be selected, according to the specific needs of the measurements. The experimental methods and influencing parameters are discussed to point out possible error sources that these parameters may create. Lastly, examples on analysis made by using indicating parameters are given. All methods and analysis explained in this study are experimented during Anadolu Motor’s ongoing engine development work. For this, the study is a fine example of the role that engine indication plays on the development of a diesel engine.