Klasik Hint müziği türlerinden khyal ile Türk müziği türlerinden gazelin karşılaştırmalı incelemesi

Abstract

Bu çalışmada, Kuzey Hint müziği ve Türk müziğinin teorileri ile vokal doğaçlama türleri olan khyal ve gazel türlerinden seçilen birer eser analiz edilip karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Dört bölümden oluşan bu çalışmada, ilk olarak iki müzik kültürünün teorileri; nota, raga/makam, tala/usul, jaati, dizi yapısı, dizi gruplaması, seyir özellikleri ve türler bakımından mukayese edilerek incelenmiştir. Ardından Hint ve Türk müziğinde önem arz eden vokal doğaçlama türleri incelenmiştir. Hint müziğinde doğaçlama türü olan çota khyalden "Tuma Bina Kaise" isimli eser seçilip, Mevati Garana geleneğine ait Pandit Jasraj ve Anith Sadanand gibi solistlerin icraları tarafımızca notaya alınarak, daha iyi anlaşılması adına açıklayıcı ve karşılaştırmalı çizelgeler hazırlanıp incelenmiştir. Yapılan literatür taramasının, Hint ve Türk müziği üzerine yayınlanmış kitapların, makalelerin, yüksek lisans ve doktora tezlerinin incelenmesinin yanı sıra, klasik Hint müziği, vokal doğaçlama teknikleri, Garanalar ve incelenen çota khyal eser hakkında daha iyi bilgi edinebilmek adına, Mevati Garana ses sanatçıları olan Anith Sadanand ve Ankita Joshi ile WhatsApp aracılığı ile görüntülü görüşmeler yapılmıştır. Ayrıca gazel türünü daha iyi anlayabilmek adına, Adnan Çoban ile kişisel görüşme yapılmıştır. Türk müziğinde doğaçlama formlardan olan gazel türünden "Bir Elif Çekti Yine Sineme Canan Bu Gece" isimli neva gazeli, 20.yy'ın önemli ses sanatçısı ve gazelhanlarından olan Hafız Burhan tarafından icrası, yine tarafımızca notaya alınmış ve çizelgeler hazırlanıp incelenmiştir.