Erken Cumhuriyet Döneminde Kırsalın İfadesi Bağlamında Demiryolları Ve Köprüler, 1930-1945

Abstract

Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi’nde kırsalı dönüştürme hedefi ile gerçekleştirlen girişimlerin ifadesi üzerinden şekillenen bu tez, 1930-1945 yılları arasında Anadolu’nun ideolojik projeler çerçevesinde hem düşünsel hem de fiziksel yönden inşasını tartışmaktadır. Erken Cumhuriyet Dönemi’nin (1923-1950) dinamikleri incelendğinde Anadolu sözcüğünün temsil ettiği anlam siyasal söylemin en büyük dayanağını oluşturmaktadır. Bu sebeple, öncelikle dönemin fikir ve eylem ortamının Anadolu kırsalını nasıl ifade ettiği ve onu nasıl bir çerçeve içinde değerlendirdiği en temel bakış açısı olarak ele alınmıştır. Çalışmada tariflenen zaman aralığı içindeki çoğul tipolojilerden yararlanarak bu bakış açısı genişletilmiş, farklı eksenlerde iz sürülmüştür. Tezde Erken Cumhuriyet Dönemi’nin kırsala yönelik hareketini irdelemek için iki ana strüktür oluşturulmuş, bu eksenler üzerinde teorik çalışmalar ve onları destekleyecek örnekler ortaya çıkarılmıştır. Erken Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi’nde, en radikal toplumsal değişimlerin yaşandığı ortamda, inşa eylemi çerçevesinde kentlerdeki mimari farklılaşma birçok çalışmaya konu olmuştur. Ancak dönemin dinamikleri değerlendirildiğinde Anadolu şehirlerine değen modernleştirici elin Anadolu kırsalında bıraktığı iz de gözler önüne serilmelidir. Bu izin bütüncül bir kurgu içerisinde okunur hale getirilmesi ile biçimlenen tez, demiryoları ve köprüler alt teması ile sınırlanırken, konu alanındaki diğer çalışmalara eklenerek Erken Cumhuriyet Dönemi mimarisi arşivine katkıda bulunmayı hedeflemektedir.

This dissertation, shaped after the efforts of rural reform in Republican Era, argues and exemplifies the physical and theoretical construction of the ‘’Anatolia’’ idea/myth in the period of 1930-45 within the framework of ideological projects. Dynamics of the Early Republican Era (1923-1950), upon a closer look, imposes a great importance on the meaning indicated by the word ‘Anatolia’, as the political discourse is founded mainly upon it. Primarily, the consideration focuses on how the ideologic movement expressed Anatolian rural and how it was taken into consideration. In the defined time period, multiple typologies have been followed, expanding the research in differing paths. In the dissertation, a dual structure has been intended and in each of the main axes, theoretical framework and supporting examples are given. In Early Republican Turkey, in a period renowned for its radical sociological reforms, the architectural urban differentiation has been a question for many studies. But as the dynamics of the period is evaluated, it must be noted the modernizing hand of ideology that shaped Anatolian cities also had a significant impact on Anatolian agrarian. The dissertation, following that impact’s trace and aiming to present it in a visible and coherent whole, is limited with sub-theme of railways and bridges, hoping to integrate into the bibliography on the era and contribute to the Early Republican Era Architectural archive.