Planlama Ve Tasarım Sürecine Katılımın Kamusal Projeler Bağlamında İrdelenmesi: Antalya Kent Merkezi Örneği

Abstract

Kentsel mekanın biçimlenmesi, toplumda çeşitli güçleri ile ön plana çıkan grupların çıkar çatışmalarıyla karşı karşıya kaldığı politik karar verme sürecinin bir ürünüdür. Kentlerin, kamu yararı göz önünde tutularak saydam, çok aktörlü, katılımcı ve çoğulcu demokrasi anlayışı ile yönetilmesi küresel düzeyde rekabet edebilen, sürdürülebilir ve yaşanabilir kentler yaratmak adına gelişmiş ülkelerin gündeminde olan bir konudur. Merkezi yönetim anlayışının hakim olduğu ülkemizde kentlerin çoğulcu ve katılımcı bir anlayışıyla yönetilmediği, kentsel politikaların karar verme süreçlerine kentsel aktörlerin katılımını sağlayan iletişim ve paylaşım ortamlarının, danışma ve uzlaşma mekanizmalarının geliştirilmediği açıktır. Tezin amacı bu eksikliğin kentsel mekanda yarattığı olumsuz sonuçlardan yola çıkılarak belirlenmiştir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, “katılım” ve “yönetişim” olmak üzere iki temel kavram üzerine oturmaktadır. Çalışma kapsamında Avrupa’da katılım olgusunun ele alınışı üretilen politikalar ve yayımlanan belgeler üzerinden değerlendirilmiş, İngiltere, Almanya ve İspanya’da kentsel mekanın biçimlenmesine aktörlerin katılımı farklı boyutlarıyla incelenmiştir. İlerleyen bölümde, Türkiye’de planlama ve tasarım sürecine katılım olgusu; yasal düzenlemeler, süreçte rol alan yerel siyasi aktörler ve kamunun hizmet alma yöntemleri üzerinden incelenmiştir. Örnek alan çalışmasında Antalya kentinin son elli yıllık planlama sürecine katılım ve bu sürecin son yirmi yıllık döneminde kamu sektörü tarafından yaptırılan projelerin planlama ve tasarım sürecine yerel aktörlerin katılım biçimleri, dereceleri ve yöntemleri irdelenmiştir. Çalışmada yöntem olarak literatür ve arşiv araştırması yapılmış, ilgili taraflarla kişisel görüşmeler yapılarak yerel bilginin elde edilmesi sağlanmıştır.Shaping urban spaces is a product of the political decision-making process facing the conflicts of interests between groups that stand out in the society with their various powers. The administration of cities with a concept of transparent, multi-player, participative and pluralistic democracy by taking the public interest into consideration is on the agenda of developed countries in order to of create competitive, sustainable and habitable cities at the global level. It is obvious that cities are not administered with a pluralist and participative concept; communication and sharing platforms as well as consultation and negotiation mechanisms, which provide the participation of urban actors in the decision-making process of urban policies, are not developed in our country where a central government concept is dominant. The purpose of thesis has been determined considering the negative results of this deficiency on urban spaces. The theoritical framework the study is based on two basic concepts, which are “participation” and “governance”. Under the scope of the study, participation and governence related policies and published documents in Europe have been examined and the status of participation in urban life in United Kingdom, Germany and Spain has been discussed in different dimensions. In the following section, the participation in planning and design process in Turkey has been examined in terms of local political actors playing a role in the process and service receiving methods of the public. The planning process and the participation in the planning and design process of the projects realized by the public sector in this process have been observed as the sample area study. For the study, literature and archives research have been made and local information has been collected by means of personal interviews made by the related parties.