Klasik Türk müziği vokal icrasında başlangıç seviyesi için repertuvar eğitim metodu çalışması

Abstract

Bu çalışmada uzun yıllardır eksikliğinin hissedildiğini düşündüğümüz, klasik Türk müziğinde metot meselesinin önemli bir parçası olan repertuvar alanında, yazılı bir kaynak oluşturma konusu ele alınmıştır. Ne yazık ki klasik Türk müziğinde, batı müziğinde olduğu gibi metot kavramı henüz yerleşmiş durumda değildir. Bu eksiklik çalgı alanında nispeten karşılansa da vokal alan için aynı şeyi söylemek mümkün değildir. Klasik Türk müziği çalgılarıyla ilgili birtakım metot çalışmaları yapılmış ve bir kısmı kabul görmüş olsa da klasik Türk müziği repertuvarının vokal icrasıyla ilgili kapsamlı bir metodolojik çalışma henüz yapılmamıştır. İşte bu çalışma alandaki yazılı kaynakları artırmak ve klasik Türk müziği vokal icrası için repertuvar eğitiminin daha verimli gerçekleştirilmesiyle birlikte gelecek nesillere daha net ve kalıcı bir biçimde aktarılması açısından büyük bir önem arz etmektedir. Çalışmada araştırma yöntemi olarak üniversitelerde klasik Türk müziği repertuvarı eğitimi veren öğretim elemanları ve klasik Türk müziği icra alanından uzmanlarla yarı yapılandırılmış kişisel görüşme, icra kayıtlarının dinlenmesi ile katılımsız gözlem, konu ile ilgili kaynak ve literatür tarama yöntemleri kullanılmıştır. Literatür araştırması bölümünde gerek çalgı gerekse ses ve solfej alanlarında daha önce yapılmış olan metot çalışmaları, klasik Türk müziği vokal icrasıyla ilgili çalışmalar, lisans ve lisansüstü tezler ve bu çalışmada ele aldığımız klasik Türk müziğinde tempo, akort, güfte, prozodi ve nefes bağları, nüans ifadeleri ve süsleme elemanları gibi konularla ilgili yapılmış çalışmalara yer verilmiştir. Bu metot çalışması, en yaygın şekilde üniversitelerde yürütülen klasik Türk müziği repertuvar eğitimi için derslerde kullanılabilecek bir kılavuz kaynak olarak düşünülmüştür. Bu zamana kadar klasik Türk müziği repertuvarı derslerinde, öğretim elemanının notaların haricinde anlattığı ve öğrettiği hususları yazılı olarak ifade ederek hem öğretene hem de öğrenene eğitimi kolaylaştırıcı bir kaynak sağlamak en temel amacımızdır. Çalışmanın birinci bölümü olan giriş bölümünde tezin amacı, literatür araştırması ve hipotez konularına yer verilmiştir. İkinci bölümde metot kavramı ele alınmış, metodun tanımı yapıldıktan sonra, eğitimde metot, metotların müzik eğitimdeki yeri ve klasik Türk müziği eğiminde metot meselesi ele alınmıştır. Üçüncü bölümde resmi müzik eğitimi başlığı altında klasik Türk müziğinin en eski eğitim yöntemi olan meşk sisteminden konservatuvarlara uzanan eğitim tarihine değinilmiş, konumuz olan klasik Türk müziği repertuvarı eğitiminin günümüzde yürütüldüğü üniversiteler listelenmiştir. Dördüncü bölümde klasik Türk müziğinde vokal icra için temel bilgilere yer verilmiştir. Burada icrada kullanılabilecek nüans ifadeleri ve süsleme elemanlarının tanımı, gürlük ifadeleri, vurgu ifadeleri, klasik Türk müziğinde tempo, akort, güfte, prozodi ve nefes bağları ve insan sesi cinsleri konuları anlatılmaktadır. İcranın önemli parametreleri olan bu unsurların icrada neden önemli olduğu ve nasıl kullanılacağı detaylı olarak anlatılmıştır. Çalışmanın beşinci bölümünde 11 ana makamdan birer eser örneği verilmiştir. Bu eserler seçilirken Türkiye'de klasik Türk müziği repertuvarı eğitimi verilen tüm üniversitelerin müfredatları incelenmiştir.