Yükselen Mimarlıklar Ve (yeni Olgusu İle İlişkisi İçinde) Getirdikleri Açılımlar

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı, mimarlık alanında son on yılda hızla gelişen, mimarlık gündeminde gittikçe önem kazanan, diğer yaklaşımlardan kendini ayıran ve mimarlık eleştirmenleri tarafından ‘yeni bir paradigma’ dönüşümüne denk düştüğü iddia edilen mimarlık yaklaşımlarının incelenmesidir. Bu yaklaşımların yenilik iddiaları, ve yenilik olarak ne/yi ortaya koyduklarını sorgulanmaya çalışılmaktadır. Çalışma, kendilerini öncü olarak tanımlayan ve mimarlık gündeminin oluşumunda etkin olan Architectural Design, Lotus International adlı süreli yayınların, 1996-2006 yılları arasındaki, özel sayılarına dayanmaktadır. Tezde öncelikle yeni kavramının modernizm ve postmodernizm bağlamında nasıl geliştiği, ne anlama geldiği tartışılmış; daha sonra ise günümüzde yenilik iddiasında olan yaklaşımların ortaya çıkmasında etkin olan dekonstrüktivist mimarlık incelenmiştir. Bu bölümlerde amaç, her biri çok geniş konular olan modernizm, postmodernizm ve dekonstrüktivist mimarlığın ayrıntılı bir incelenmesi değil, fakat özellikle, yeni kavramı açısından bu akımların yaptığı açılımları ortaya çıkarabilmektir. İkinci bölümde son on yılda beliren ve kendilerini ‘yeni’ olarak tanımlayan mimarlıklar, temel özellikleri, kuramsal ve felsefi kaynakları, getirdikleri yeni anlayış ve formlar açısından incelenmiştir. Sırasıyla Sıvı Mimarlık, Hiperyüzey Mimarlığı, Sibermekan Mimarlığı, Bilim Kurgu Mimarlığı, İnteraktif Mimarlık ve Emergent Mimarlık’tır. Son on yılda yükselen bu yeni mimarlıkların söz konusu yeni’yi hayata nasıl geçirdikleri, ön plana çıkan bina ve projelerin değerlendirmesi eşliğinde ele alınmıştır. Bu analizde, binalar ve projeler tez boyunca ele alınan, tanıtılan ve tartışılan kavramlar eşliğinde irdelenmiştir. Son bölümde ise kendilerini yeni olarak adlandıran bu mimarlıklar, aralarındaki içsel farklılıklar soyutlanarak, bir bütün olarak ele alınmıştır. Yükselen mimarlıkların geliştirdikleri ve oluşturdukları kavramlar, formun oluşumu, tasarım süreci, araçları ve teknolojisi, mimarın rolü, mimarlığın konumu, diğer disiplinlerle etkileşimindeki pozisyonu açısından sorgulanmıştır.

The subject of this thesis is to analyze those architectural approaches which rose to prominence in the last decade and claim to incarnate a “new paradigm” distinguishing itself from other approaches in architecture. The thesis investigates to what extent those approaches represent “newness”, with a critical examination of the special issues of the periodicals, as Architectural Design and Lotus within the time frame of 1996-2006. The thesis starts with an analysis of the meaning and development of the concept of “new” in the context of Modernism and Postmodernism. Then deconstructivist architecture is discussed as an approach which paves the ground for the emergence of the new architectural approaches. After this discussion, rising architectures in the last decade which define themselves as “new” are examined, with respect to their basic features, conceptual and philosophical resources and their representatives. Those architectural approaches are defined as Liquid Architecture, Hypersurface Architecture, Architects in Cyberspace, Sci-Fi Architecture, Interactive Architecture and Emergent Architecture. In order to understand how those approaches put into practice their claims, selected buildings designed by the represenatives of those new architectures are analysed. This analysis refers to the concepts which are identified and discussed through the thesis. The thesis terminates with an overall assessment of the basic features of the approaches analysed, by abstracting inner differences in a way to achieve the main objective of the thesis, which is to question the new insights and potentials brought about by the rising architectures. This assessment is made on the concepts and forms they develop, the technologies they use in the design process, the role of the architect, the position and interaction of architecture with respect to other disciplines.