FBE- Jeofizik Mühendisliği Lisansüstü Programı - Yüksek Lisans

Bu koleksiyon için kalıcı URI

Gözat

Son Başvurular

Şimdi gösteriliyor 1 - 5 / 84
  • Öge
    Asimptotik ışın teorisi ile yapay sismogram oluşturulması
    (Fen Bilimleri Enstitüsü, 1991) Kaşlılar, Ayşe ; Canitez, Nezihi ; 19374 ; Jeofizik Mühendisliği
    îki boyutlu ortamlarda sentetik sismogramların he saplanması için Asimtotik Işm Teorisi *ne (ART) dayanan, hızlı ve etkili bir yöntem geliştirilmiştir. Ekonomik ve kullanması kolay olan bu yöntem sismik kırılma verileri nin yorumlanmasında kullanılabilecek pratik bir araçtır. Bu çalışmada kullanılan Asimtotik Işın Kuramı ile yapay sismogram üretiminde hız yapısı büyük poligonal bloklarla tanımlanmış ve her blok içinde hız gradyanı sa bit ve keyfi yönde seçilmiştir. Yansıyan ve iletilen ışın lar için genlikler sıfırıncı dereceden ART, baş dalgaları için birinci dereceden ART kullanılarak hesaplanmıştır. Yapılan çalışmada önce homojen iki tabakalı ortam incelenmiş ve bu yapı iki şekilde ele alınmıştır. îlk aşa mada yansıyan, kırılarak alt ortama iletilen dalgalarla, başdalgaları incelenmiş, ikinci aşamada bu dalgalara tek rarlı yansımalar da katılmıştır, üçüncü modelde üç tabaka lı bir ortam ele alınmış, ikinci ortam ince kalınlıklı ve düşük hızlı kabul edilmiştir. Dördüncü model için, üçüncü modeldeki üç tabakalı ortam kullanılmış fakat ikinci kat man hızı yüksek verilmiştir. Beşinci model yine üçüncü mo deldeki üç tabakalı ortam olup bu defa kalınlığı düşürül müş fakat ikinci katman hızı düşük olarak bırakılmıştır. Altıncı ve son modelde ise graben modeli incelenmiştir. Bu yöntemi kullanarak üretilen yapay sismogramlarda yansıyan, tekrarlı yansıyan ve kırılan dalgalarla birlik te başdalgaları da dikkate alınmıştır. Dönüşmüş dalgalar bu çalışmada kullanılmamıştır. Daha ileriki çalışmalarda kabuk yapısını temsil ede bilecek ilginç modeller üretilerek, gerçek verilerle kar şılaştırılmaya çalışılacaktır.
  • Öge
    Soğurmanın çıkış sinyali üzerine etkisi
    (Fen Bilimleri Enstitüsü, 1990) Koç, Oğuz ; Ergin, Kazim ; 14144 ; Jeofizik Mühendisliği
    İçsel sürtünmenin tüm etkİ6İ boyutsuz nitelik faktörü (Q) ve soğurma katsayısı O ile kayıp faktörü diye adlandırılan 1/Q ile ifade edilmişlerdir. ve Q arasındaki ilişki : Jl avT ile verilmiştir. Yeriçinde frekansla değişen ve lineer kabul edilen <*(/) eğrisi üzerinde yapılan tecrübeler aslında lineerlikten sap maların olduğunu göstermiştir. Belli frekans bantlarında daha az veya daha çok miktarda soğurma özelliğine sahip yapıların doğrusallıktan sapmanın nedeni olabileceği kabul edilmiştir. Şimdiye kadar taraftar bulan genel kabul ise bu tip oynamaların ölçüm hataları ve aletsel hatalardan kaynaklanabileceği üzeriney di. Bu amaçla faz spektrurou lineer olmayan bir flicker sinyalinin değişik frekans bantlarında aynı oranda soğurulmasmın veya aynı frekans bandında farklı oranlarda soğurulmanın çıkış sinyali üz erine etkileri araştırılmıştır. Doğrusal olarak artan soğurmanın yanında çeşitli nedenlerle belli frekans bantlarında aynı derecede, daha az veya daha çok soğurulmuş kısım, çıkış sinyaline farklı şekillerde etkimektedir. Farklı frekans bantlarında aynı oranda soğurma, sinyalin, genlik spektrumlarında artma ve azalmaya, çeşitli boyutlarda salınım- lara neden olduğu gibi lineer soğurma hali için elde edilen çıkış sinyaline göre daha geç veya erken de gelebilmektedir.
  • Öge
    Soğurulmanın dalga biçimi üzerindeki etkisi
    (Fen Bilimleri Enstitüsü, 1990) Çakır, Turhan ; Ecevitoğlu, Berkan ; 14145 ; Jeofizik Mühendisliği
    Gerek sismik yansına çalışmalarında, gerekse sismolojide soğrulmadan kaynaklanan okuma zamanlarındaki gecikmeyi gidermek gerekir. Sinyallerdeki ' bu gecikme giriş dalgacığının nefes genişliği ile ilişkilidir. Bundan dolayı giriş dalgacığının farklı nefes genişlikleri için çıkış dalgacığının gecikme zamanlarının değişimini incelemek gerekir. Bu çalışmada sabit bir Q değeri ile hızın sabit olması halinde kaynak dalgacığın in yol alması durumunda, dalgacığın nefes genişliğindeki ve yansırca zamanındaki gecikme değişimi irdelenmiştir. Sonuçta giriş ve çıkış sinyalin arasındaki nefes genişliği farkı ile gecikme zamanı farkı arasında doğru sal bir ilişki bulunmuştur. Daha sonra dalgacığın nefes genişliğine bağlı ola rak gecikme zamanı ile ilgili bir bağıntı geliştirilmiştir. Bu bağıntı aşağı da olduğu gibi tanımlanır: jt«(V/2-l/1) İnf l-*0.241-^jj 0.933 At : Gecikme zamanı(Soğrulma mekanizmasının neden olduğu gecik îtte. ) Vı : Dalgacığın başlangıçtaki nefes genişliği. ^ 2 : Dalgacığın soğrulmadan sonraki nefes genişliği, dt: Dalgacığın samandaki örnekleme aralığı Zaman ortamında dalgacığın nefes genişliğine bağlı kalarak Q hesaplaması ile ilgili bir bağıntı geliştirilmiştir. Bu bağıntı aşağıdaki gibi tanımlanabilir: ' Q._4lBiLLrIn(I+o.2£Y| -0.2« dt Dalgacığın başlangıçtaki seyahat süresi. Dalgacığın soğrulmadan sonraki seyahat süresi. Dalgacığın başlangıçtaki nefes genişliği. Dalgacığın soğrulmadan sonraki nefes genişliği. Dalgacığın zamandaki örnekleme aralığı. Uygulamada ölçülen efektif Q değeri aslında ortamın Q katsayısı ile saçılmadan (scattering) kaynaklanan Q değerlerin terslerinin toplamıdır. Ya ni 1/Q, = 1/CL + 1/Qe şeklindedir.
  • Öge
    Bursa ve çevresindeki küçük depremlerin ivme kayıtlarının incelenmesi
    (Fen Bilimleri Enstitüsü, 1995) Polat, Orhan Dede ; Eyidoğan, Haluk ; 46484 ; Jeofizik Mühendisliği
    Bu çalışmada, Bursa ve çevresine yerleştirilmiş 5 adet ivme-ölçer (strong-motion) sismografından elde edilen küçük depremlerin ivme ve yerdeğiştirme spektrumları kullanılarak kaynak parametrelerinin belirlenmesine çalışılmıştır. Bu amaçla Kasım 1992 - Şubat 1994 arasında olmuş ve 28.8° - 29.5° D boylamları ile 39.9° - 40.5° K enlemleri arasında kalan 40 depremin 3 bileşenli sayısal ivme sismogramı incelenmiştir. Spektral özelliklerin ve kaynak parametrelerinin belirlenmesi amacıyla 40 ivme sismogrammın SH (transvers S) ivme ve yerdeğiştirme spektrumları hesaplanmış, köşe frekansı fQ ile i"max parametreleri incelenmiştir. Uzak alan Brune kaynak modeli kuramından yola çıkarak spektral parametreler belirlenmiş; bu parametreler kullanılarak kaynak boyutu, sismik moment, gerilme düşümü ve sismik enerji gibi kaynak parametreleri elde edilmiştir. Nedeni ve fiziksel mekanizması tartışmalı olan fmax parametresi incelenmiş ve bu parametrenin kaynak ile ilgili olduğu sonucuna varılmıştır. Tortul kütleler üzerinde bulunan istasyonlardan elde edilen SH spektrumlarmda çeşitli Qs etkileri incelenmiştir. Köşe frekansı f' da az da olsa değişim gözlenmiş, f ' m seçiminin ise güçleştiği görülmüştür. Kaya ve temel birimlerde soğurulmanm az, spektral parametrelerde ise belirgin değişimin olmadığı sonucuna varılmıştır. Yerdeğiştirme verilerine geçilmeye gerek kalmaksızın ivme spektrumundan köşe frekansının okunabileceği ve buna bağlı kaynak parametrelerinin hesaplanabileceği bulunmuştur. Elde edilen dinamik ve kinematik kaynak parametreleri arasmda bağıntılar elde edilmiş ve tartışılmıştır.
  • Öge
    Kuzey Batı Anadolu cisim dalgalarının spektral özellikleri
    (Fen Bilimleri Enstitüsü, 1990) Ergin, Mehmet ; Canitez, Nezihi ; 14143 ; Jeofizik Mühendisliği
    Bu tezde Marmara bölgesinde 39 - 41 °N enlemleri İle 26 - 31 °E boylamları arasında 1987 Eylül - 1989 Mayıs döneminde oluşmuş, TÜBİTAK Gebze sayısal kayıt istasyonu tarafından kayıt edilmiş olan 37 tane deprem sismogramı değerlendirilerek, kaynak parametreleri saptanmış, elastik cisim dalgalarının spektral özellikleri incelenerek bölgesel farklılıkların saptanmasına çalışılmıştır. Belli bölgelerdeki yöresel özellikleri incelemek amacıyla episantırları birbirlerine yakın olan depremler kümeler halinde incelenmiştir. Bu depremlerin manyitüdleri sinyal devam sürelerinden yararlanılarak hesaplanmıştır. İncelenen depremlerin manyitüdlerinin 2.2 ile 4.2 arasında değişmektedir. Seçilen depremlerin düşey, radyal ve transvers bileşen hız sismogramlarından yer değiştirme sismogramlarma geçildikten sonra spektrumlardan alet etkisi giderilip, Brune (1970,1971) 'un dairesel kaynak modeli benimsenerek yer hareketi spektrumlarından kaynak parametreleri hesaplanmıştır. Tek istasyon verileri kullanıldığından yayınım pattern ve soğurma etkileri dikkate alınmamıştır. P dalgası düşey ve radyal bileşen için sismik moment ortalama 1.55 10XB dyn.cm, dalga yayılım enerjisi 4.5 İO11 erg ve gerilme düşümü ise 1 bar 'dan küçük olarak bulunmuştur. Aynı şekilde, S dalgası için bulunan sismik moment ortalama 1.158 103-9 dyn.cm, dalga yayılım enerjisi 2.378 10X2 - erg ve gerilme düşümü ise 1 bar 'dan küçük degerindedirler. P dalgaları için bulunmuş olan kaynak yarıçapları ortalama 692 metre civarında olup S dalgalarınkine göre yaklaşık iki katı büyüklüktedir. Spektral analiz sonucunda elde edilen kaynak parametrelerinin birbirleriyle olan ilşkileri çıkarılmaya çalışılmış ancak veri sayısının yetersiz oluşu nedeniyle, bunların istatistiksel analizini yapmak mümkün olmamıştır. Gözlenmiş spektrumlardaki benzerliklerden yola çıkarak bölgesel farklılıkları ortaya çıkarmak amacıyla spektrumlar normalize edilerek yığılmışlardır, özellikle Gebze istasyonunun güneyinde kalan 39 - 39.5 °N enlem ve 27.79 - 30.15 °E boylamlarında yer alan depremlerin yığılmış spektrumlarında düşük frekanslarda genelde genliklerin aşağıya çekilmiş oldukları ve buna da muhtemel band sınırlı bir soğrulma olayının neden olduğu düşünülmektedir.