Türk sivil mimarlığında iç mekanda su ögesi ve değerlendirilmesi

Abstract

Su olgusu Türklerin islâm öncesi ve sonrası sahip oldukları düşünce ve inanışlar içinde kutsal bir kavram niteliği kazanmıştır. Bu olgu doğal olarak ulus'un kültür ürünlerine bu arada mimari yapıtlarına da yansımıştır. Türklerin yerleşik düzene geçmeleri ile birlikte ver dikleri mimari ürünlerde görülmeye başlanan su düzenleme leri giderek geleneksel bir davranış oluşturmuştur. Mekan tasarımlarında ana programı şekillendiren bu düzenlemeler ulaşılan farklı coğrafi bölgelerde özgün kalıplar içinde tekrarlanıp gelişmiştir. Bu tez kapsamında gün ışığına çıkan örnekleriyle Türklerin ilk yapılaşmalarından itibaren verdikleri bu tür "Tünlerden seçilen 110 örnek üzerinde yapılan değerlendir melerle iç mekanlardaki su kullanım kriterlerinin belirlenmesine çalışılmıştır. Tezin niteliği gereği varılan bulgular yalnız sonuç bölümü kapsamında değil, yapı bazında kritiklerin yapıldığı katalog bölümünde ve ayrı bölümler halinde verilen su kompozisyonlarını oluşturan öğeler, idari yapı oluşumunda su kullanımının yeri, su kullanımlarındaki malzeme, teknik ve bezeme konuları içinde verilmiştir. Analitik değerlendirmeler ve sonuç bölümü, araştırma içinde varılan bu bulguları kalın çizgiler içinde toplamayı amaçlamıştır. Böylece geleneksel mimarinin iç mekanlara karakter kazandıran bir öğesinin ana prensipleri ile kültürel yapının sürekliliğini ve dönemleri-bölgeleri bağlayıcı yönünü ortaya koymanın yanısıra, modern-gelenekçi yaklaşımla, oluşturulması tasarlanan yapılar için bir uygulama bazı sunabilmek hedef alınmaktadır.