Mimarlık Ve Bilimkurgu Edebiyatında Mekan Okumaları

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı, mekan tasarımında kavramsal bir esin kaynağı olarak edebiyatı, özellikle de günümüzün değişen dünyasının yeni dinamiklerini yansıtabilecek bilimkurgu edebiyatını ve bu anlamdaki potansiyellerini incelemektir. Seçilen temsil alanı olarak edebiyat fikrini desteklemek amacı ile öncelikle ortaya konması gereken, mimarlık ve metin arasındaki ilişkidir. Metin mimarlık ilişkisi incelenirken konuya her iki boyuttan da yaklaşabilmek amacı ile hem mimarlığın yazıya hem de yazının mimarlığa etkileri ele alınmıştır. İlk bölümde, mekan okumaları, yapısalcılık ve post yapısalcılık kavramları üzerinden değerlendirilmiş, ikinci bölümde ise edebiyata yansıyan mekanlar incelenmiştir. İnceleme için gerekli altyapıyı oluşturmak amacı ile, 20.yy’da üretilen deneysel mekan önermeleri tartışılmıştır. Bu bölüm, yazılı ve görselleşmiş mekan ütopyaları olarak iki başlıkta ele alınırken enformasyon teknolojilerinin görselleşmiş mekan üzerine etkileri de incelenmiştir. Bilimkurgu edebiyatına odaklanan bir sonraki bölümde, bu türün tanımı ve tarihi incelenmiş, gelişim süreci içerisinde meydana gelen sosyal, teknolojik ve politik değişimlerin türe etkisi üzerinde durulmuştur. Çalışma kapsamında seçilen metinler hakkında genel bilgi özetlenmiş, bu metinlerden seçilen bölümlerde, bilimkurguda özne, nesne ve mekan kavramları tartışılmıştır. Mekan betimlemeleri bilimkurguda fiziksel mekan ve fantastik mekan olarak iki ayrı bölümde incelenmiştir. Sonuç bölümünde, bilimkurgu üzerine yapılan bu analizde elde edilen bilgiler mimarlık ve ütopya ile birlikte değerlendirilmiş, bilimkurgu metinlerde, tasarlanan mekanların mimarlık için önerdikleri irdelenmiştir.

The aim of this thesis is to analyze literature and its potentials as a conceptual tool in space design. The research especially focuses on science fiction literature, which allows through characterization of new dynamics of modern world. In this scope primarily the relationship between architecture and text is examined, in order to support the selected medium, literature. In order to examine both sides of the subject; reflections of architecture on literature and reflections of literature on architecture are analyzed. In the first part spatial readings are examined according to the concepts of structuralism and post-structuralism. In the second part space descriptions in literature are analyzed. In order to build the framework of the study, prominent experimental proposals for space design in 20th century are discussed. In this chapter, written and visualized architectural utopias are also examined, and while discussing architectural utopias impacts of information technologies are considered. In the fourth chapter, which focuses on the science fiction literature, the definition and historical background of the genre is analyzed, according to the influences of the social, technological and political dynamics of the era. General information about selected texts is summarized. Subject, object and space concepts are discussed in the selected parts of these texts. Space descriptions are analyzed in two parts, physical space and fantastic space. In the conclusion chapter the knowledge gathered from the analyses of science fiction literature are evaluated in relation to architecture and utopia, and the suggestions of the designed spaces in science fiction texts are examined.