Banka kredi kartı süreçlerinde kişisel verilerin büyük veri yöntemleri ile gizliliğinin korunması

Abstract

Alışveriş kavramı tarihin ilk çağlarından beri insanoğlunun hayatının merkezinde yer almış, yerleşik hayata geçilerek medenileşme süreçlerine ön ayak olmuş, esasında şu anki medeniyetlerin oluşmasında büyük bir katkısı olan kavramlardan biri olarak karşımıza çıkmıştır. Alışveriş kavramı teknolojinin hızla gelişmesi ile fiziki dünyadan sanal dünyaya taşınmış, e-ticaret, alışveriş siteleri, kripto paralar, kredi kartları vb. kavramlar daha çok duyulmaya başlanmış, 2020 yılında tüm Dünyayı sarsan koronavirüs sebebi ile de sanal alışveriş en üst sınırlarına ulaşmıştır. Meydana gelen teknolojik gelişmeler bahsi geçen sanal alışveriş kavramını iyice büyütmüş, alışverişte bulunan tüm aktörlerin teknolojik gelişmelere ayak uydurması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Bu aktörlerden en büyüklerinden biri olan bankalar teknolojik gelişmelerin hızına yetişmek maksadıyla kredi kartı satış hacimlerini büyütmüş, milyonlara ulaşan müşterilere ulaşmıştır. Fakat her büyüyen ve gelişen sektör gibi bu sektörün de karşılaştığı sanal saldırılar (virüsler, zararlı yazılımlar, hackerler vb.) ve iç saldırılarda (çalışanların bilgi sızdırması vb.) artmış ve bu saldırılardan en çok zarar gören kısmın müşterilere ait kişisel veriler olduğu görülmüştür. Bu minvalde müşterileri korumak maksadıyla Dünya genelinde bazı önlemler alınması gerekmiştir. Avrupa da General Data Protection Regulation adı verilen bankaların yanında, tüm kişisel veri işleyen, saklayan kurum kuruluşların tabi olduğu yasalar oluşturulmuş, bu yasanın Türkiye'ye yansıması da Kişisel Verileri Koruma Kanunu adı verilen (KVKK) uygulaması olmuştur. Bu yasaların uygulamasının yapılabilmesi için yönetmelikler ve iyi uygulama rehberleri hazırlanmış, ilgili kanun ve uygulamalara uyum zorunlu tutularak, tüm kişisel veri işleyen saklayan kurumların özenli davranmaya sebebiyet vermiştir. Bu tip idari önlemlerin yanı sıra teknik önlemlerin alınması da gerekmiş, bu teknik önlemler için belirli dönemler için gözden geçirmelerin eklenmesi sağlanmıştır. Alınan hem idari hem de teknik önlemlerin bankacılık sektörü başta olmak üzere veri saklayan ve veri işleyen diğer sektörlerde de büyük ölçüde anlamlı olduğu fakat, ölçülemeyen birtakım faktörlerin önleminin alınamadığı görülmüştür. Bu faktörlerden en büyüğü ise kurum çalışanlarının içinde bulunduğu insan faktörüdür. Son yıllardaki veri sızıntıları araştırıldığında, en büyük oranın çalışanların verileri maddi kazanç karşılığında kurum dışına çıkarması olarak görülmektedir. Her ne kadar idari ve teknik önlemler alınsa dahi veri sızıntısının tam olarak önüne geçilemediği görülmektedir. Bu noktada en iyi çözümün temin edilen kişisel verinin azaltılması olacağı su götürmez bir gerçektir. Konusu Banka Kredi Kartı Süreçlerinde Kişisel Verilerin Büyük Veri Yöntemleri İle Gizliliğinin Korunması olan tezimiz içerisinde, teknolojik gelişmeler, yaşanılan dijital dönüşüm ve müşteri alışkanlıkları bankacılık sektöründe sıklıkla kullanılan kredi kartlarını baz alarak bankaların kişisel veri kavramını, bu verilerin müşterilerden temin edildiği kredi kartı başvuru sürecinden, kredi kartından yapılan harcamanın ödendiği sürecin tamamında bankalarca yapılan işlemleri, Türkiye'de ve Dünyada yürürlükte olan kişisel veri koruma yasaları, bunların kredi kartı ile ilgili maddeleri, bankalarca alınan idari ve teknik önlemler hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. Bahsi gecen idari ve teknik önlemlerin yeterli olmadığı durumlara da yer verilmiş, hangi yöntemler ile verilerin sızdırıldığı, sızdırılan verilerin daha çok pazarlama ve maddi kazanç sağlama amacıyla kullanıldığı istatistikler ve basına yansımış haberler, KVKK`nin bildiri sayfası kullanılarak gösterilmeye çalışılmıştır. Tez konusuna da ilham veren, KVKK`nin bildiri sayfasında örneğine rastlanan bankaların kredi kartı sahibi müşterilerinin hesap özeti bilgilerini e-posta adreslerinde meydana gelen karışıklık sebebi ile üçüncü kişilerle sehven paylaşabildiği görülmüş, bu bilgi ışığında 5 farklı müşterinin 2 farklı bankaya ait 2021 Haziran-2023 Haziran dönemi için alınan kredi kartı hesap özetleri ile basit bir analiz yapılmaya çalışılmış, KVKK kısıtlamaları, müşterilerin özel hayatlarını paylaşmak istememesi sebebi ile sadece 5 farklı müşterinin 2 yıllık hesap özetlerinin temin edildiği, söz konusu verinin örneklem anlamında yeterli olmadığı kanaatine varılarak, SQL dili kullanılarak mevcut 5 müşteri üzerinden yapay 100 müşteri oluşturulmuş ve analiz üretilen 100 müşteri üzerinden tekrarlanmıştır. Basit bir analiz ile gerçekleştirilen işbu çalışmanın sonuçları değerlendirildiğinde, yalnızca müşterilerin hesap özetlerine bakılarak (yaptıkları harcamalar) cinsiyetleri, gelir bilgisi aralığı, çalışılan isin özellikleri, yaşanılan ülke, şehir bilgisi, sağlık geçmişi, madde, sigara veyahut alkol kullanımı, mezun olunan okul bilgisi, müşterinin kişisel mal varlığı bilgisi (araba, ev) vb. hakkında tahminde bulunabildiği görülmüştür. Bu durumun özellikle bankacılık sektörü ile çalışan, ürün satışında öne geçmeyi arzulayan üçüncü taraf kişi ve kurumlar tarafından ne kadar iştah acıcı olduğu anlaşılabilir. Bu tehlikeyi bertaraf etmek, kişisel verilerin üçüncü tarafların eline geçmesini önlemek maksadı ile neler yapılacağı araştırılmış hem anonimlik hem de banka işlemlerinde kimlik doğrulamasının yapılmasını sağlayacak hibrit grup kimlik doğrulama sisteminin var olduğu görülmüş ve öneri olarak bu sistemin bankacılık sektörü ve veri işleyen, saklayan tüm kurum ve kuruluşlara verilmiştir.