Gemi insanlarında narsisizm,duygu düzenleme güçlüğü ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, denizcilik profesyonellerinin narsisizm düzeyleri ile yaşam doyumları arasındaki karmaşık ilişkiyi incelemeyi ve bu ilişkide "duygu düzenleme güçlüğünün" üstlendiği düzenleyici (moderatör) rolünü yapısal test etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma; denizcilik mesleği, okyanus ortasındaki uzun süreli izolasyon, vardiyalı çalışma sisteminin getirdiği sirkadiyen ritim bozuklukları, katı hiyerarşik yapı ve sürekli kriz potansiyeli gibi ağır psikososyal zorlukları barındırdığı varsayımından ortaya çıkmaktadır. Bu zorlayıcı çevresel faktörler karşısında, denizcilerin otoritelerini ve zedelenmeye açık benlik algılarını korumak amacıyla sıklıkla narsistik savunmalara (büyüklenmeci veya kırılgan) başvurulabileceği öngörülmektedir. Ayrıca, modern psikodinamik yaklaşımlar ışığında, bu narsistik eğilimlerin bireyin stres yönetimi ve genel yaşam tatmini üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Nicel araştırma deseninde kurgulanan bu çalışmanın örneklemini, aktif olarak görev yapan veya denizcilik eğitimi alan 220 denizcilik profesyoneli ve adayı oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında; Narsistik Kişilik Envanteri, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veri seti SPSS 27.0 ve AMOS programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Değişkenler arası ilişkilerin ve düzenleyici etkinin sınanmasında Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kullanılırken; demografik ve mesleki gruplar arası farklılıkların tespitinde Bağımsız Örneklem T-Testi ve Tek Yönlü ANOVA analizlerinden faydalanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ile denizcilik literatüründeki pek çok varsayım, istatistiksel verilerle sınanmıştır. Narsistik kişilik özelliklerinin yaşam doyumu üzerindeki doğrudan yıkıcı etkisi, anket süreçlerinde katılımcıların sergilediği savunma mekanizması nedeniyle sınırlı görünse de; YEM ile test edilen moderatör analizinde bu yanılsamanın çöktüğüne dair bulgular ortaya konmuştur. Bireyin, duygu düzenleme güçlüğü yüksek olduğunda, kuşandığı narsistik savunma hali işlevsiz kalmakta ve yaşam doyumu keskin bir çöküş yaşayabildiği değerlendirilmektedir. Buna karşın, duygusal düzenlemesi yüksek, yani bilişsel ve psikolojik esnekliği yüksek bireylerde yaşam doyumunun arttığı gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra grup farklılıkları analizleri, küresel dijitalleşme ve kesintisiz operasyon baskısı nedeniyle denizcilikte stresin artık "mekan bağımsız" hale gelmiş olabileceğine işaret etmektedir. Gemideki fiziksel izolasyon stresi ile karadaki ofis/liman stresinin bir taşma etkisi yarattığı ve eşitlendiği şeklinde yorumlanmaktadır. Ayrıca, sektöre yeni giren genç denizcilerin (0-5 yıl deneyim) kendilerini ispatlama güdüsüyle narsistik savunmalara daha yoğun başvurabildiği, mesleki tecrübe arttıkça bu eğilimlerin yerini olgunluğa bıraktığı gözlemlenmiştir. Sonuç olarak çalışma; denizcilik endüstrisinde operasyonel emniyetin ve öznel iyi oluşun sürdürülebilirliğinin, geleneksel ve sert mizaçlı narsistik otorite algısıyla sağlanamayacağı savunulmaktadır.