Doğu Karadeniz’de Debi Süreklilik Eğrilerinin Regresyon Analizi İle Belirlenmesi Ve Akım Tahmini

Abstract

Bu çalışmada, debi süreklilik eğrilerinin regresyon analizi metodu ile Doğu Karadeniz Bölgesinde mevcut bazı akım gözlem istasyonların verileri kullanılarak, daha önce fiziksel anlamda ölçümü yapılmamış noktalarda debi tahmini yapılması için bulunmasına çalışılmıştır. Öncelikle, 16 akım gözlem istasyonu için mevcut tüm günlük verilerin debi süreklilik değerlerinden aylık ve yıllık ölçekte %5, 50 ve 95 aşılma olasılığına karşılık gelen debiler geliştirilen MS Excel-Makro kodu yardımı ile bulunmuştur. Daha sonra, bölgenin karakteristiklerini ifade eden ortalama havza alanı (A), ortalama alan yağışı (P), ortalama yükseklik (H) ve ortalama eğim (S) bağımsız değişkenleri her bir istasyon için coğrafi bilgi sistemleri yazılımlarıyla hesaplanmıştır. Belirlenen her bir bağımsız değişkenin aylık ve yıllık olmak üzere %5, 50 ve 95 aşılma olasılıklarına karşılık gelen bağımlı değişken olan debiler üzerindeki etkisini göstermek üzere regresyon eşitlikleri geliştirilmiştir. Eşitlikler sadece 16 istasyondan 14 istasyon için geliştirilmiş, diğer 2 istasyon ise validasyon için bırakılmıştır. Bu regresyon eşitlikleri bölgesel çapta aylık ve yıllık %5, 50 ve 95 aşılma olasılıklarını tahmin eden debi süreklilik eğrisi değerlerini vermiştir. Sonuç olarak elde edilen denklemlerden bölgesel debi tahmini yapılmış, tahminler literatürde daha önce farklı metotlarla yapılan çalışmalar ile karşılaştırılmıştır.

In this study, flow duration curves with regression analysis method in the Eastern Black Sea Region by using available some flow observation station data, in the physical meaning, on the earlier unmeasured points, to make flow rate estimation, finding of them were studied. Initially, flow rates relative to monthly and yearly 5%, 50 and 95 exceedance probability from flow continuity values in all available daily data for 16 flow observation stations were found by using developed MS Excel Macro code. After that, the indicators of the characteristics of the region, average catchment area (A), average precipitation of area (P), average elevation (H) and average slope (S) independent variables were calculated for each station by geographic information system software. Regression equations were developed to show the effects of monthly and yearly 5%, 50 and 95 exceedance probability of for each determined independent variable on the dependent variables that flow rates which against to them. Equations only produced for 14 stations of 16 stations and other two stations have been left for validation. These regression equations gave the flow duration curve values which estimate monthly and yearly 5%, 50 and 95 exceedance probability in the regional perspective. Finally, regional flow estimation was made from the obtained equations and the estimations compared with earlier studies by different methods in the literature.