Burkulması Önlenmiş Çapraz (böç) İle Güçlendirilmiş Betonarme Bir Binanın Doğrusal Olmayan Analiz Yöntemleriyle Performans Değerlendirmesi

Abstract

Performansa dayalı yapı tasarımı için kullanılacak analiz türünün seçimi güncel bir konu olup, son yıllarda doğrusal elastik olmayan analiz yöntemlerinin uygulanması oldukça yaygınlaşmıştır. Doğrusal olmayan analiz yöntemlerinin yaygınlaşmasında gelişen bilgisayar teknolojilerinin önemi ve yapılan çalışmaların etkisi büyüktür. Öngörülen deprem etkileri altında yapı performansının belirlenmesi sonucu yeterli performans düzeyinin sağlanmaması durumunda yapı güçlendirmesi gündeme gelmektedir. Uzun yıllar boyu birçok güçlendirme yöntemi geliştirilmiştir. Bunlardan bazıları yapıya ilave rijitlik kazandırırken bazıları ise şekil değiştirme kapasitesini arttırmayı sağlamaktadır. Bölme duvarlarının yerine betonarme perde yapılması yapının rijitliğini arttırırken bir yandan da karşı koyacağı deprem kuvvetlerini arttırmaktadır. Günümüzde, enerji sönümleme kapasitesi yüksek olan sismik izolatörlerin ve sıvı ya da metal esaslı çapraz elemanların güçlendirme amaçlı olarak kullanımı yaygınlaşmaktadır. Tez kapsamında kullanılan Burkulması Önlenmiş Çaprazlar (Buckling Restrained Braces) çelik esaslı enerji sönümleyiciler olup dengeli ve dolu histerisitik eğrilikleri sayesinde tersinir yükler altındaki eşit dayanımları gibi üstünlükleri bulunmaktadır. BÖÇ’lerin kullanımı ülkemizde yaygın olmasa da Japonya ve ABD’de son 10 yılda yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Uzun yıllar süren deney ve uygulama sonucunda BÖÇ’lerin yapı deprem performansını arttırdığı ortaya koyulmuştur. BÖÇ’lerin tasarımına ilişkin yönetmeliğimizde bir bölüm bulunmasa da uluslararası yönetmelikler ve teknik dökümanlar yayınlanmıştır.Selection of analyze type to be used for performance-based building design is a topical issues and applications of non-linear elastic analysis methods have become widespread. Improving computer technology and current researches on the topic have a big impact on the development of non-linear analysis methods. When a structure performs below the required level of performance under prescribed earthquake effects, seismic retrofit becomes necessary. A variety of seismic retrofitting methods have been developed over several years. While some of them give additional rigidity to the structure, the others aim to increase capacity of deformations. Usage of shear walls instead of non-structural walls improves both rigidity and seismic performance of the structure. Seismic isolators, which have a high capacity of energy absorption/damping, and liquid and metal-based braces have been used widespread recently for the retrofit purposes. Buckling Restrained Braces (BRB), which are used in this thesis, are steel-based energy dampers with the advantage of equal resistance under reversible loads, due to the balanced and full hysteretic curvature. Though BRB is not common in our country, it has had a widespread use in Japan and the USA in the last ten years. Experiments and applications that lasted for several years have proven that BRBs improve seismic performance of structures. Although we do not have a chapter for designing of BRBs in Turkish Earthquake Code, international guidelines and technical documents have been published.