Tarihi Niteliğe Sahip Olan Alanlarda Yapilaşmiş Çevrenin Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Değerlendirilmesi Tarihi Yarimada Ve Beyoğlu Örneği

Abstract

Tarihi alanlar; bir yerleşmeye kimlik kazandıran, onu diğerlerinden özgün kılan ve yapılaşmış çevreye değer katan özelliklere sahip alanlardır. Tüm bu özelliklerine ek olarak taşıdıkları kültürel, duygusal ve kullanım değerleri açısından korunması gerekli olan alanlardır. Çalışmanın amacı; tarihi niteliğe sahip olan alanlarda yapılaşmış çevrenin değerlendirilmesi, şehirsel dokunun zaman içerisindeki değişiminin ortaya konması ve tarihi niteliğe sahip olan alanlardaki tarihi yapılar ile tarihi olmayan yapı stoğunun zaman içerisindeki oransal değişiminin bulunması ve genel manada tarihi niteliğe sahip olan bir alanda; alanın özelliklerinin daha iyi anlaşılması ve net bir şekilde ortaya konması adına planlamaya ve tasarıma yön verecek olan analizlerin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile gerçekleştirilmesi şeklinde özetlenebilir. Coğrafi Bilgi Sistemlerinin kullanılması bu çalışma kapsamında; DİE’den elde edilen, coğrafi olmayan, bina özelliklerini içeren verinin, mahalle ölçeğinde coğrafi bilgi haline getirilmesini sağlamış ve gerekli analizlerin yapılmasına olanak vermiştir. Tarihi niteliğe sahip olan bir alanın özelliklerinin net bir şekilde ortaya koyulup, görsel manada ifade edilmesi, planlama ve tasarım oluşturulması açısından hayati önem taşıyan bir kriterdir. Bu çalışma da bu kapsamda değerlendirildiğinde; çalışmada kullanılan verinin olanak verdiği düzeyde, planlamaya ve tasarıma yönelik önceden yapılması gereken mekansal analizler gerçekleştirilmeye çalışılmış ve CBS analiz fonksiyonları yardımıyla tarihi niteliğe sahip olan alanın özelliklerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Tarihi niteliğe sahip olan alanlarda yapılaşmış çevrenin değerlendirilmesinin ve planlama ve tasarım kriterlerinin ortaya konmasının amaçlandığı bu çalışmada; son yıllarda hemen hemen şehircilik biliminin tüm alanlarında uygulama örnekleri gözlenen Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ortaya konan amaca ulaşmada etkin bir araç olarak kullanılmıştır.Historic places, lead the urban built up space; to gain identity, to be original beyond others and they add value to build up space. In addition to those features; they have to be preserved because of their cultural, emotional and usage reasons. Preservation or conservation of historic urban space is always a subject of argument from past till now in every culture. New developments in technology and changes in life style results in new add ups in historic buildings or construction of new buildings in empty lots of historic fabric. This brought out the unavoidable outcome of changing and estranging from the original form of the historic pattern. More or less the metamorphosis of the original historic urban pattern yields it to be problematic against constituting sustainable politics of conservation. Determining the main planning decisions like; land usage, balance of the population density and transportation routing in a sensitive urban space which accommodate historic and cultural value naturally appear as an urban problem. Developing a functioning approach to solve the defined problem can only be possible by analyzing the value and potential of the place accurately. At this point of view; this study proposes a new methodology in order to develop Decision Making Systems (DMS) for creating planning and design strategies and to provide sketches for supporting stages of planning and design. The proposed methodology can be applied in any kind of place that contains historic pattern. GIS data processing and spatial analysis, together with modern decision analysis techniques and various of interpolations and simulations were used in this study to investigate the built-up urban areas within historic settlements, to detect the change of the urban pattern, to find out the ratio changes between the historic buildings and nonhistoric buildings in time, to understand the urban patterns’ identity and to determine the characteristics of the urban fabric. It is very significant to bring up the characteristics of the urban built up space for renewal plans and planning and design studies. Evaluation of the built-up urban areas within historic settlements is done by spatial analysis functions of GIS which is used as an effective tool to overcome the goal of the study. GIS is used in all fields of science of urban design and planning for recent years but using GIS as a tool for solving the urban problems originated from the existence of historic pattern is a new approach. PDF created with pdfFactory trial version www.pdffactory.com Both empirical evaluation models and models based on expert knowledge can be applied in this approach. The categories that represent the characteristics of the buildings were described as map layers within GIS so that each map layer represents one criterion. GIS was used as the platform in managing combining and displaying the criterion data and also as a tool for producing new data. The historic potential of the districts and the change in this potential were obtained in order to estimate the development direction and tendency, to find out the physical value of the urban historic pattern, to expose the change characteristics of the pattern and to determine the planning priority between districts. . Thus the distribution of the similar and dissimilar districts and their relation in space can be an important criterion for planning and design. The method is illustrated by a case study in Istanbul which accommodates hundreds of different civilizations from past till now and connects two continents and countless cultures. In this concept, Historic Peninsula and Beyoğlu which constitute the historic core of Istanbul are selected as the case study districts for having unique morphological structure and natural pattern with cultural, social, economic, visual and monumental values; carried for 3000 years beside both historic and geographic characteristics.