İleri Bilgi Teknolojisinin Kent Açık Mekanına Etkisi

Abstract

Bugüne kadar iletişim teknolojilerinin toplumsal etkileri ve yarattığı değişimler hakkında çeşitli görüşler ortaya atılmıştır. Ancak, konunun genellikle muhendislik yönü ele alınmış ve ağırlıklı olarak ekonomik yararlar üzerinde durulmuştur. Oysa, bilgi teknolojisindeki devrim insan davranışlarını ve yaşamını değiştirmektedir. Tarihsel olarak, iş, eğitim, eğlence gibi kentsel faaliyetler için belirli alanlara giden insanlar, günümüzün iletişim teknolojileri sayesinde bilgiye istenildiği yer ve zamanda ulaşabilmektedirler. Kentiçinde hareket etmeden, merkez alanlarında bulunmadan dahi sanal ortamda aktiviteler gerçekleştirilmektedir. Banka işlemleri, alışveriş, elektronik posta ve hatta eğlence kentsel alanlara gitme gereksinimi duyulmadan sanal ortamda kolaylıkla sağlanmaktadır. Toplu kullanım mekanları çekiciliğini kaybetmekte; toplum hayatı giderek yok olmaya yüz tutmaktadır. Bu koşullarda, kent açık alanlarının onemini yitirmeye başladığı düşünülebilir. İletişim teknolojisi karşında kentiçi açık mekanlarında canlılığının yaratılabilmesi için yeni kentsel stratejilerin oluşturulması gerekmektedir. Bu gereksinimi gözönüne alarak başlayan çalışma, hızla gelişen ve yayılan bilgi teknolojisinin etkisi altında değişen kent açık mekan aktivitelerini incelemeyi amaçlamaktadır. Kaybolan kent aktivitelerini anlamak üzere yapılan bu çalışmada örnek alan olarak Taksim Meydanı seçilmiştir. Tez yedi bölümden oluşmuştur. İlk bölüm, tezin amacı, çalışma kapsamı ve methodolojiyi içermekte; konu genel çerçevesi içinde ortaya konulmaktadır. İkinci bölümde, mimar, şehirci, coğrafyacı ve sosyologların yaklaşımlarıyla kent ortak açık alanlarının değişik tanımları verilmektedir. Kent kullanımında açık alanlar sınıflandırılarak türleri ve temel özellikleri bu bölümde anlatılmaktadır. Üçüncü bölüm, açık alanların tarihsel gelişimini ve değişime etki eden faktörleri kendi dönemlerinde ele alarak incelemektedir. Dördüncü bölüm, bilgi teknolojisi kavramı, ortaya çıkışı, tarihsel gelişimi, Dünyada ve Türkiye’de kullanımı ve kent aktiviteleri üzerindeki etkilerini örneklerle göstermektedir. Konunun özel bir mekanda irdelenmesi amacıyla, çalışma alanı olarak seçilen Taksim Meydanı beşinci bölümde incelenmektedir. Bu bölümde; Osmanlı İmparatorluğu’nun son yıllarından 1980’lere kadar olan dönemde ortaya çıkan değişimler açıklanmaktadır. Bu dönemdeki değişimlerin irdelenmesi; Taksim Meydanı ile ilgili eldeki bilgilere ve meydanının değişimine tanık olmuş uzman kişilerle yapılan sözlü görüşmelere dayandırılmıştır. İletişim teknolojilerinin toplum yaşamında etkisini gösterdiği, 1990’lardan günümüze kadar olan dönemde Taksim Meydanı’ndaki değişimler altıncı bölümde ele alınmaktadır. Meydandaki değişimle ilgili değerlendirmeler; meydanda yapılan gözlemlere, uzmanlar ile yapılan görüşmelere ve yapılan anketlerin sonuçlarına dayandırılmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlar ve öneriler yedinci bölümde verilmektedir.There have been many initiatives about the various effects of information technology, but essentially from either the engineering point of view, or of the person who primarly concerns of its economic benefits. But, the revolution in information technology is leading to changes in human behaviour. Once, people had to go to specific places in order to perform particular tasks: such as work, entertainment, education. Nowadays, Personal computers connected to high-capacity digital networks, deliver information whenever and wherever people desire and allow to perform many activities without moving in the space; banking, bill-paying, shopping, entertainment and correspondence could be done virtually. Advanced information technology effect on urban open space. Gathering places are no longer attractive; public life seems to be slipping away along with public open spaces. Dematerialization, decentralization and demobilization are factors which result from information technology use. New urban strategy has to be implemented, and new directions has to be designed for vitality of the future urban open spaces . Under this circumstances, this study aims to evaluate changing urban open space activities under the effect of rapidly progressing and widely spreading information technology. In order to understand the disappearing urban space activities, Taksim Square is chosen as a case study area. The thesis is consists of seven chapters. The first chapter consists of an introduction to the subject and explains the aim of the thesis; the study scope and the methodology . Chapter Two contains the different definitions of urban open space; definitions being either architectural, urban, geographical or sociological, all led to focus on the utility of activities which take place in the open space. Then urban open space is classified into different categories according to its characteristics from the viewpoint of urban use. Chapter Three, where the history of urban open space is reviewed, aims to explain the reasons for the change in open space from one period to another, or even within the same period, and permits to develop an understanding about urban open space features. Chapter Four provides details about information technology, its genesis, development and its use, and then shows its status in the world in general and in Turkey specifically, giving examples about the considerable effects of information technology on different urban activities. Chapter Five studies the case of Taksim Square and the changes that occurred from the late Ottoman period through the 1980’s, using available data and interviewing experts who know the square well. Chapter Six studies the case of Taksim Square from the 1990’s to date, and the effect of information technology on activities which take place on the square. This research is supported by using serial questionnaires, first in the square, then in surrounding buildings in order to see the link existing between the near environment and the square.The results obtained in the research led to conclusions. Conclusions and recommendations are given in the final section.