Şamanizm Bağlamında Joseph Beuys’un Sanatı

Abstract

Bu çalışmada, içerdiği şamanik unsurların analiz edilmesi yoluyla Beuys'un sanatı değerlendirilmiştir. Öncelikle şamanizm olgusunun kültür tarihi açısından değerlendirilme tarihi, ardından şamanizmin dünya görüşü, şaman olmanın koşulları, şamanın temel işlevleri ve şamanın aksesuarları araştırılmıştır. Alman sanatçı Joseph Beuys, II. Dünya Savaşı sonrası döneminin en etkili sanatçılarından biridir. Çizim, resim, heykel, yerleştirme ve performans alanlarında çalışmalar üretmiş olan Beuys, doğadaki dönüşüm süreçlerinden esinlenerek, sanatın da, temelde, kaotik olandan belirli bir biçimin yaratılmasının süreci olduğu saptamasını yapar. Bireysel ve toplumsal özgürleşmenin ancak sanat yoluyla mümkün olabileceğini düşünür. `Genişletilmiş Sanat Kavramı' ile yaratıcı (dönüştürücü) her eylemi sanat kategorisi altına yerleştirir. Ortaya koyduğu `Plastik Teori'si ile sanatın plastik özelliğini öne çıkarıp, madde, ses, düşünce, birey ve toplum gibi biçim verilebilir her şeyin de `plastik' olarak kavranabileceğini ifade ederek kendi genişletilmiş sanat anlayışını bu bağlamda açıklar. Beuys'un sanatının mistik-ezoterik düşünce sistemlerinden ve simya geleneğinden olduğu kadar şamanizmden de yoğun etkiler taşıdığı saptanmıştır.

In this study, Beuys' art was evaluated by analyzing shamanic elements contained in his art. First, a historical evaluation of shamanism phenomenon in terms of cultural history, then, world view of shamanism, conditions of being a shaman, basic functions of a shaman and shaman's accessories were researhed. Beuys, who created his work in drawing, painting, installation, and performance medias, by being inspired by the processes of the nature, thinks that, also art is a process of creating forms from chaos. According to him, only by art can individual and social freedom be achieved. He puts every creative (transformative) action under the category of art by his `Expanded Concept of Art?. As putting forward the `plastic? characteristic of art by means of his `Plastic Theory?, and by manifesting that things like matter, sound, thought, individual and society can also be understood as `plastic?, he explains his expanded concept of art. It is identified that Beuys? art has intense effects of alchemy and of mystical-esoteric systems of thought as well as shamanism.