Türkiye’de Finansallaşma Ve Ekonomik Büyüme İlişkisi

Abstract

1960'lı yılların sonuyla erken kapitalistleşen ülkelerde ortaya çıkan aşırı birikim ve kar oranlarının düşme eğilimi, kapitalist sistemin ilişki ağını ve ulus devletlerin karşılıklı etkileşimini önemli ölçüde değiştirmiştir. 1970'li yıllarda petrol fiyatlarındaki artış ve maliyetlerin katlanması kar oranlarının düşme eğilimini derinleştirerek, iktisadi ve sosyal alanda bir paradigma değişimini beraberinde getirmiştir. Uluslararası kurumların ve akademik dünyanın da desteğini alan Arz Yanlı İktisat hızla yükselişe geçmiştir. Bu işleyiş çerçevesinde küreselleşme adı altında vücut bulan serbestleştirme ve özelleştirme hızlanmış; para, ticari ve üretken sermayenin uluslararasılaşması önündeki engeller kaldırılarak finansallaşma hızlandırılmıştır. Erken kapitalistleşen ülkelerdeki sermayenin aşırı birikim olgusu ve geç kapitalistleşen ülkelerdeki birikim dinamikleri, küresel ve yerel koşulların ortak bir potada eritilmesini sağlamıştır. Bu bağlamda geç kapitalistleşen bir ülke olan Türkiye, 1960'lardan başlayarak günümüze kadar uluslararası sermaye akımlarını olabildiğince içselleştirmeye çalışmıştır. Bu artan finansallaşma süreciyle birlikte, Türkiye'deki iktisat yazınında da farklı yansımalar oluşmuştur. Bazı çalışmalar uluslararası sermaye hareketlerinin ekonomiyi tamamen veya kısmen olumlu etkilediğini ifade ederken, özellikle ulusalcı kalkınmacı yazarların oluşturduğu grup, Türkiye'nin uluslararası sermaye hareketlerinin spekülatif oyun alanı haline geldiğini ifade etmektedir. 1980'li yıllarla birlikte kendini gösteren finansallaşma sürecinde Türkiye üretken sermaye oluşumunu desteklemek için daha fazla yabancı kaynağa ihtiyaç duymuş ve artan oranda doğrudan yabancı yatırım, portföy yatırımı, kredi ve mevduat içselleştirilmeye çalışılmıştır. 1990'lı yıllardan günümüze, içerilen uluslararası sermaye ve sermaye piyasalarına açılan şirket sayısındaki artış, büyüyen işlem hacmi ile şirketlerin piyasa değerleri, Türkiye'nin bu süreçte dış kaynaklara erişimin arttığının önemli kanıtlarıdır. Bu tez, uluslararası sermaye akımlarının içselleştirilmesinin, Türkiye'de büyüme sürecini finanse etmede işlevsel olup olmadığı sorusuna yanıt aramıştır. Bu bağlamda, GSYH'nın doğrudan yabancı yatırımlar, portföy yatırımları, krediler ve mevduatlarla olan ilişkisi araştırılmıştır. Doğrudan yabancı yatırımlar ve portföy yatırımları başta olmak üzere yabancı sermaye akımlarının ekonomik büyümeyi desteklediği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Finansallaşma, Türkiye, Yabancı sermaye akımları, Ekonomik büyüme.

By the end of 1960s, excessive accumulation of early capitalized countries and the tendency of the rate of profit to fall radically changed the capitalist system and the nation states' interaction. In 1970s, the rise of the oil price caused the profit crisis to go deeper and this development led the change of economic and social paradigm. Afterwards, neoliberal idea becomes popular. This idea gave rise to liberalization, privatization and globalization processes. Liberalization of finance, commerce and investment was carried out. financialization in the world is accelerated. The case of accumulation of capital in early capitalized countries and the dynamics of accumulation in the capitalized countries, global and local conditions have led to integration of local and global conditions. In this context, Turkey which is a late capitalized country have tried to internalize l capital flows as possible from1960 onwards. In addition to this increasing financialization process, different reflections occurred in the economic literature of Turkey. Some studies express the positive effects of international capital movements on one hand, and on the other hand some scholars, especially those national developmentalism supporters, claim that Turkey has become a playing board for speculative capital movements. Along with the increasing financialization in the 1980s, Turkey needed more foreign productive resources to support the capital formation. And increasing foreign direct investment has been attempted to try internalization the portfolio investment. The growth on inclusive international capital and number of companies that were opened up to capital markets, the growing trade volume and market values of companies are the significant evidence of Turkey's access to external sources. In this study, it is aimed to answer the question of whether internalization of international capital flows is functional in financing economic growth in Turkey or not,. In this context, the relationship between GDP and foreign direct investments, portfolio investments, loans and deposits is investigated. Keywords: Financialization, Turkey, Foreign capital flows, Economic growth.