Elektrikli Elektronik Ekipmanların Geri Dönüşümü, Demontaj Yöntemleri Ve Maliyet Analizi

Abstract

Günümüzde elektrikli elektronik ekipman atıkları (EEEA) tüm ülkeler için kritik bir sorun haline gelmiştir. Avrupa Birliği ve üye ülkeler, atıkların içerdiği tehlikeli maddeler ve gömülme için bulunan kısıtlı alan sebebiyle çeşitli endişelere sahiptirler. Bu durumu kontrol altına almak için 13 Şubat 2003 tarihinde EEEA direktifi yayınlanmıştır. Direktifin amaçları, toprak, su ve havayı mevcut EEEA yönetiminden kaynaklanan kirlilikten muhafaza etmek, değerli kaynakları korumak ve EEEA yönetimi ile ilgili ulusal kriterlerin uyumlaştırılmasını sağlamaktır. Otomatik demontaj, manuel demontaj ve parçalama esaslı sistemler olmak üzere EEEA’nın geri dönüşümünde kullanılabilecek üç çözüm seçeneği bulunmaktadır. Tüm seçenekler bazı avantaj ve dezavantaja sahip olmalarına karşın otomatik demontaj bu çalışma kapsamı dışında tutulmuştur. Bu çalışmanın amacı geri dönüşüm sistem seçeneklerini değerlendirmek ve direktifte belirtilen farklı toplama hedeflerine göre üreticilerin katlanacağı maliyetin belirlenmesi için bir yöntem sunmaktır. Geri dönüşüm gelirinin hesaplanabilmesi için çalışmanın kapsamını oluşturan bir çamaşır makinesi ve fırın için lineer programlama kullanılarak optimum demontaj sıraları bulunmuştur. Bu amaçla ayrıca ürün malzeme oranları da belirlenmiştir. Üreticilerin katlanacağı maliyeti belirlemek için lojistik ve toplama maliyetlerini de içeren bir maliyet analizi yapılmıştır. Son olarak, 0,5, 1, 2 ve 4 kg/yıl/kişi toplama hedefleri için %50 pazar payına sahip bir firma için toplam kar/zarar hesaplanmıştır.

In today’s world, electrical electronic equipment waste (WEEE) is becoming a crucial problem for all countries. The European Union (EU) and its member states have concerns about the WEEE due to the hazardous materials and limited space available for landfills. To control this situation WEEE directive is published on 13 February 2003. The objectives of the directive are to protect soil, water and air from pollution caused by current management of WEEE, preserve valuable resources and harmonization of national measures on the management of WEEE. There are three optional solution for recycling of WEEE which are automatic disassembly, manual disassembly and recycle with shredders and eddy current systems. Although all options have some advantages and disadvantages in this study automatic disassembly is excluded. The aim of this study is to evaluate these recycling systems and present a method to find the cost that producers should bear according to the different collection targets which is determined in the directive. To calculate the recycle income, optimum disassembly sequences are found by using linear programming for a washing machine and for an oven which constitute the scope of the study. On this purpose material fractions are also determined for the products. To determine the cost that producers shall bear a cost analysis is done for recycling systems including logistic and product collection costs for different collection targets. Finally, for 0,5, 1, 2 and 4 kg/year/person collection targets the profit/loss is calculated for a firm with %50 of market share.