Sürdürülebilir Bölgesel Kalkınma: Marmara Havzası İçin Bir Yöntem Denemesi

Abstract

Sürdürülebilir kalkınma tartışmalarının iki önemli sonucu; sürdürülebilirliğin ölçülmesi ve göstergeler ile havza planlaması ve yönetimi konuları, bu çalışmanın da çıkış noktasını oluşturmaktadır. Bu kapsamda çalışmanın amacı, güncel planlama tartışmaları içinde önemli bir yer tutan sürdürülebilir bölgesel kalkınma konusunda, planlama bakış açısı ile olanaklar ve kısıtları tanımlamak, çalışma alanı olarak seçilen Marmara Havzası’nda yeni bir planlama yaklaşımının çerçevesini çizmek üzere bir yöntem denemesi yapmak, bu denemeyi yaparken eşikler, kapasiteler ve sınırlar kapsamında uluslararası ölçütlerden yararlanarak havza ölçeğinde sürdürülebilirliğin ölçülmesine uygun bir ölçütler ve göstergeler seti belirlemek, belirlenen göstergeler seti çerçevesinde ilerde farklı analizler ve modeller kapsamında kullanılabilecek bir havza veri tabanı oluşturmak ve çalışma sürecinde elde edilecek deneyimlerden hareketle planlama yöntemi üzerine öneriler geliştirmektir. Çalışmada, veri derleme ve derlenen verileri havza alanına uyarlama güçlükleri yanında, ekosistem yaklaşımına olanak vermesi bakımından en uygun ölçeği sunması nedeniyle havza ölçeği benimsenmiş, sürdürülebilir bölgesel kalkınma olanakları ve kısıtlarının değerlendirilebilmesi için; alansal büyüklük ve faktör çeşitliliği, kaynaklar ve çevresel öğeler, üst ve alt ölçeklerle ilişki kurulabilmesi ve havza yönetimi ile stratejiler ve politikalar geliştirilebilmesine olanak vermesi nedeniyle de Marmara Havzası seçilmiştir. Çalışma ile Marmara Havzası’nda sürdürülebilir kalkınma için koşulların tanımlanması, havzanın fiziksel-çevresel, sosyal ve ekonomik koşullarının, sorunlarının ve sorunlara neden olan faktörlerin, havzanın gelişme eğilimlerinin ve bu eğilimlerin olası etkilerinin değerlendirilmesi ve havza için sürdürülebilir bölgesel kalkınma stratejileri ve politikalarının geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Two important consequences of the sustainable development debate; measuring sustainability, proposing sustainable development indicators and basin development and management approaches constitute the starting point of this study. In this context, the aim of this study is to define the possibilities and restrictions for sustainable regional development from the planning point of view, to propose a methodology for developing a new planning approach in the Marmara Sea Basin, to determine the relevant measurements and indicators with respect to critical limits, thresholds and capasities, to create a data base which will be available for different analyses and models in the future and to develop suggestions for a new planning methodology. In spite of the difficulties of collecting data and adapting them to the basin area, the Marmara Sea Basin was chosen for this study as a scale, because of the possibilities for the ecosystem approach. Moreover, this scale provides various advantages for evaluating the possibilities and restrictions such as diversity, capasity and threshold levels. The regional-basin scale is more suitable for control, transformation and management than the global and local scales. With this study, we aim to define the conditions for sustainable regional development in the Marmara Sea Basin, to evaluate environmental, physical, economic and social problems and related factors, driving forces and development trends, to develop sustainable regional development strategies and policies.