Kentleşme Sürecinde Mekansal Ayrışmanın Konut Üzerinden Değerlendirilmesi: İstanbul Şişli / Bomonti Örneği

Abstract

Küreselleşme ile birlikte dünyada yaşanan ekonomik, sosyal ve politik değişimler kentsel mekanı da farklı açılardan etkilemekte ve değiştirmektedir. İstanbul da bu değişimden etkilenmiş fakat kontrolsüz büyüme ile karşı karşıya kalmıştır. Bu durum bir takım sorunları beraberinde getirmiştir. Dengesiz ve yoğun yapılaşma, arsa düzenlemelerinde uygulamaya ilişkin sorunlar, planlı ve plansız yapılaşmış alanlardaki altyapı ve donatı standartlarının yükseltilmesi ihtiyacı, İstanbul’da beklenen deprem riskine karşın yapılacak yeni yapı üretimi gereksinimi, kentin dönüştürülmesi sürecini ortaya çıkarmıştır. 1950’lerden itibaren kentte göç ile ortaya çıkmış gecekondular, yap-sat sürecinin devreye girmesi, kent dokusunun bozulması, üst gelir grubunun sosyal düzeylerine uygun yaşam sürme isteği ile doğan, kapalı lüks site ve rezidanslar bugünkü kent mekanını oluşturmuştur. Kent, sunduğu fırsatlarla insanları kendine çekerken, Türkiye’deki kentleşme sorunsalı içerisinde ekonomik, sosyal ve mekanlar arası dengesiz dağılım, beraberinde ayrışma gibi çok önemli bir problemi meydana getirmiştir. İstanbul, rant getirisi yüksek, sosyal boyutunun ihmal edildiği ve sadece fiziksel uygulamalarla sınırlı kalan kentsel dönüşüm projeleriyle Türkiye’de ayrışmanın belirgin hissedildiği bir kent olmuştur. Planlanan ve uygulanan projeler kullanıcısına prestijli, ayrıcalıklı, kalitesi ve standartları yüksek yaşam biçimleri vaat ederken, kentsel mekanda birçok soruna neden olmaktadır. Ayrışmanın en net şekilde hissedildiği alanlar ise konut alanları olmuştur. Alt gelir grubu ve üst gelir grubu olarak iki farklı ekonomik sınıfı kıyaslamak adına bu grupların yaşam alanlarını değerlendirmek mekansal ayrışmanın boyutlarını tespit etmek için yerinde olacaktır. Bu çalışma kentleşme sürecinde ortaya çıkan planlı ve plansız konut tipolojileri üzerinden kent dokusundaki değişme, dönüşme sorunlarının belirlenmesi ile insanlar için daha yaşanabilir yerleşim alanları oluşturmak adına bilgi birikimi sağlamak için hazırlanmıştır.

The economical, social and political changes because of globalization in the world have been changed and affected urban space. In recent years, İstanbul has been affected by this changing and has included process of urbanization. But rapid changes in the city cause some problems. Irregular buildings, problems on regulation of land, the need of raising on standard of equipment and substructure and the need of building new structures for a earthquake in İstanbul reveal the process of urban regenaration. As from 1950’s because of squatters, the beginning of rapid building and selling, degradation of the urban structure have caused the upper-income group to want to live appropriately their social order. While the process of rapid development of the city attract people, in Turkey, imbalance between economical and social distribution in spaces cause a lots of important problems such as disintegration is perceived more, because of urban regeneration projects which have high profit and ignore social dimension. While these projects promise their users prestigious and privileged life style, at the same time that cause other problems in urban space. The study includes researches for analysing the relations among variables (social, cultural, economical and political environments) in the concept of house. Also, the aim of study provides knowledge to create better houses and settlements for people.