Akarsu Havzalarında Hidroelektrik Potansiyel Parametrelerinin Uzaktan Algılama Ve Cbs İle Belirlenmesi

Abstract

Hidroloji ve su kaynakları araştırma ve çalışmalarında son yıllarda Uzaktan Algılama (UA) yöntemleri ile sağlanan uydu görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) kullanılmaktadır. Uydu teknolojilerinin gelişimi ile yersel ölçümlere göre hızlı ve ekonomik çözümler ve bilgiler elde edilebilmektedir. Projede çalışılacak olan Trabzon – Solaklı havzası gibi özellikle ulaşımın çok zor veya imkansız olduğu dağlık alanlarda uzaktan algılama yöntemlerinden yararlanarak Hidroelektrik Santral (HES) ve baraj yapımı için uygun bölgelerin seçilmesi ve tanımlanmasında uydu verilerinden yararlanılmaktadır. Akım ölçümleri olmayan ya da yetersiz olan, küçük havzalarda hidroelektrik potansiyelin belirlenmesinde, oluşturulacak Sayısal Yükseklik Modeli (SYM) ile arazinin yükseklik, eğim, bakı verilerinin elde edilebilmekte ve bu veriler yardımı ile havza sınırları ve drenaj ağları, minimum maksimum ve ortalama yükseklik ve eğim gibi veriler oluşturulabilmektedir. Ayrıca yine uydu verilerinin sınıflandırılması ile arazi kullanım durumu güncel olarak tespit edilebilmektedir. Bu verilerin CBS ortamında modellenmesi, yağış, sıcaklık verilerinin de entegrasyonu ile potansiyel hesaplanmaktadır. Bu çalışmada Solaklı Havzası için arazi kullanımının belirlenmesi amacıyla 5.8 m geometrik çözünürlüklü IRS P6 multispektral uydu verisi, SYM’nin oluşturulması amacı ile de stereo çekim yapan 2.5 m geometrik çözünürlü IRS P5 uydu verisi kullanılmıştır.

Nowadays, Remotely Sensing (RS) and Geographical Information Systems (GIS) are being used for the hydrology and water resource studies and researches. With the developments over satellite technologies, it becomes possible to asses rapid and economic solutions and information from the remotely sensed data considered to terrestrial observations. Remotely sensed data is occasionally used in determination of the area to build a hydroelectric plant, especially in the mountainous basins such as the Trabzon- Solaklı basin which will be studied in this project. When determining the hydroelectric potential in small ungauged basins, height, slope, aspect information of the basin can be derived from the Digital Elevation Model. Also, basin boundary, perimeter and area, minimum maximum and mean elevation and slope values can be calculated from this model. In addition, current land use information can be determined from remotely sensed data with image classification. All the data stated above can be modeled in GIS environment and integrated with rainfall and temperature information to calculate the potential. In this project, IRS P6 multispectral satellite data with 5.8 m spatial resolution will be used for land use classification and IRS P5 stereo satellite data with 2.5 m spatial resolution will be used for deriving the Digital Elevation Model.