Gri karar verme modelleri ile bulut hizmet sağlayıcısı seçimi

Abstract

Dijital dönüşüm sürecinin hız kazanmasıyla birlikte bulut bilişim teknolojileri kurumların bilgi teknolojileri altyapılarını yönetme biçiminde önemli değişimlere yol açmıştır. Bulut bilişim, veri depolama, işlem gücü ve yazılım hizmetlerinin internet tabanlı platformlar aracılığıyla sunulmasını sağlayarak işletmelere daha esnek, ölçeklenebilir ve maliyet etkin çözümler sunmaktadır. Geleneksel bilgi teknolojileri altyapılarında gerekli olan yüksek donanım yatırımları ve bakım maliyetleri bulut bilişim sayesinde önemli ölçüde azaltılabilmekte, bu durum hem özel sektör hem de kamu kurumları açısından bulut tabanlı çözümlerin kullanımını giderek yaygınlaştırmaktadır. Bulut bilişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte kurumlar için en uygun bulut hizmet sağlayıcısının belirlenmesi önemli bir karar problemi haline gelmiştir. Günümüzde küresel hizmet sağlayıcılarının yanı sıra, yerel hizmet sağlayıcıları da farklı hizmet modelleri ve teknolojik altyapılar sunmaktadır. Ancak bu alternatifler arasından en uygun sağlayıcının belirlenmesi yalnızca teknik özelliklere dayalı bir değerlendirme ile gerçekleştirilememektedir. Maliyet, sistem performansı, güvenlik ve gizlilik ile hizmetlerin esnekliği gibi birçok kriterin birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu durum bulut hizmet sağlayıcı seçimi problemini çok kriterli bir karar verme problemi haline getirmektedir. Karar verme sürecinde kullanılan değerlendirmeler çoğu zaman kesin sayısal verilere dayanmayıp uzman görüşleri ve belirsizlik içeren değerlendirmeler içermektedir. Ayrıca değerlendirme kriterleri arasında çeşitli etkileşimler bulunabilmekte ve bu durum karar probleminin analizini daha karmaşık hale getirmektedir. Bu nedenle, söz konusu karar probleminin analizinde, belirsizliği ve kriterler arasındaki ilişkileri dikkate alabilen yöntemlerin kullanılması önem taşımaktadır. Bu çalışmada, bulut hizmet sağlayıcı seçimi problemi gri sistem teorisine dayalı çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak ele alınmıştır. Çalışmanın ilk aşamasında Gri DEMATEL yöntemi kullanılarak değerlendirme kriterleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiş ve kriterlerin önem dereceleri belirlenmiştir. Bu kapsamda maliyet, performans, güvenlik ve gizlilik ile esneklik olmak üzere dört ana kriter dikkate alınmıştır. DEMATEL yöntemi sayesinde kriterler arasındaki neden-sonuç ilişkileri ortaya konulmuş ve karar sürecinde hangi kriterlerin daha etkili olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında ise Gri TOPSIS yöntemi kullanılarak alternatif bulut hizmet sağlayıcıları değerlendirilmiş ve sıralanmıştır. Bu aşamada üç global ve iki yerel bulut hizmet sağlayıcı alternatifi ele alınmıştır. Gri TOPSIS yöntemi, alternatiflerin ideal çözüme olan yakınlığı ve negatif ideal çözüme olan uzaklığı esas alınarak en uygun alternatifin belirlenmesine olanak sağlamaktadır. Çalışmada ayrıca elde edilen sonuçların güvenilirliğini değerlendirmek amacıyla duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Duyarlılık analizi kapsamında kriter ağırlıklarında meydana gelebilecek değişimlerin alternatif sıralamaları üzerindeki etkileri incelenmiş ve önerilen modelin farklı senaryolar altında ne ölçüde tutarlı sonuçlar ürettiği değerlendirilmiştir. Bu çalışma sonucunda bulut hizmet sağlayıcılarının belirlenen kriterler çerçevesinde sistematik bir şekilde değerlendirilmesine olanak sağlayan bir karar destek yaklaşımı sunulmuştur. Çalışmanın bulguları hem akademik literatüre katkı sağlamakta hem de bulut bilişim altyapısına geçiş sürecinde olan kurumlar için uygulanabilir bir değerlendirme çerçevesi sunmaktadır.