Türkçe İçin Merkezleme Tabanlı Anafor Çözümlemesi Yapan Bilgisayısal Bir Model

Abstract

Bu çalışmada Türkçe cümlelerdeki bazı adılların işaret ettiği varlıkların tespit edilmesini sağlayan bir bilgisayısal model tasarlanmış ve sonuçların gözlemlenmesi amacıyla modeli oluşturan modullerin bir çoğu da gerçeklenmiştir. Bu modelin tasarlanmasında kullanılan temel yaklaşım Merkezleme Teorisidir. Merkezleme teorisi cümleler içerisinde varlık belirten ifadeler arasında bir üstünlük hiyerarşisine ihtiyaç duyduğundan, önceki çalışmalarda ortaya atılan hiyerarşilerin Türkçe Dili için uygunluğu çeşitli deneylerle test edilmiş ancak tam bir uygunluk sağlayan hiyerarşi bulunamamıştır. Bu nedenle çalışma içerisinde bu üstünlüğü belirleyecek bir hiyerarşi önerilmiş ve testler sonucunda önerilen hiyerarşinin tatmin edici sonuçlar ürettiği gözlemlenmiştir. Önerilen bu hiyerarşi tasarlanan modelin gerçeklenen modülleri içerisinde kullanılarak, Türkçe için adıl çözümlemesi yapan bir uygulama geliştirilmiştir.

In this study, a computational model which provides defining the pronouns and their antecedents is designed and many of the modules of the model is implemented to observe the results. The basic approach in designing the model is the Centering Theory. Since the Centering Theory needs a hierarchy which defines the salience of the entities in the sentences, the hierarchies suggested in former studies are tested on some experiments but a complete suitability for Turkish could not be found. For this reason a new hierarchy defines the salience is developed and with the help of the tests, satisfactory results are observed for this hierarchy. Using the hierarchy suggested in the scope of the study in the implemented modules of the designed model, an application that completes the anaphora resolution on Turkish texts is developed.