Veri Zarflama Analizi İle Bayi Performansının Hesaplanması: Otomotiv Sektöründe Bir Uygulama

Abstract

ÖZET Yaşadığımız dünya büyük bir hızla gelişerek değişmektedir. Bireylerin ihtiyaçları günden güne artmakta ve daha fazla çeşitlenmektedir. Dolayısıyla insan ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan örgütlerin sayısı da artmaktadır. Ulaşım ve iletişimin gelişmesiyle mesafeler kısalarak örgütlerin birbiriyle işbirliği yapmalarının kolaylaşmasına olanak sağladığı gibi aynı zamanda pazardaki rekabeti de yoğunlaşmaktadır. Rekabetçi ortamlarda kaynaklarını en iyi kullanabilen örgütler ancak başarıya ulaşan örgütler olarak bu yoğun rekabet ortamında varolabilmektedirler. Örgütler belirlemiş oldukları hedeflere ulaşabilmek için dış çevresinden temin ettiği kaynakları (girdileri) belirli bir üretim teknolojisinden yararlanarak mal ve hizmetler biçiminde ürünler (çıktılar) haline getirirler. Örgütün bir zaman dilimindeki performansının değerlendirilmesi, kullandığı girdileri çıktılara dönüştürürken ne kadar mantıklı hareket edildiğinin araştırılmasını kapsar. Örgütler performansını değerlendirirken kullanılan girdilerden en büyük çıktı seviyesi elde edilip edilemediği ya da belirli bir çıktı seviyesine en düşük miktarla ulaşılıp ulaşılamadığı, üzerinde durulması konular arasında ilk sırada yer almaktadır. Dolyısı ile bu konular hakkında sonuçlar sunan performans değerlendirme çalışmaları örgütler için büyük önem taşımaktadır. Performans değerlendirmede çeşitli yöntemler kullanılabilmektedir. Veri zarflama analizi de bu yöntemlerin en başta gelenlerinden bir tanesidir. Bu çalışmada performans, etkinlik ve verimlilik gibi kavramlara ilişkin genel bilgiler verildikten sonra, bu kavramların günümüz örgütleri için ne derece önem azr ettiğinin bir değerlendirmesi yapılmıştır. Yine ilerleyen bölümlerde sözü edilen kavramların ölçüm ve analiz yollarına ilişkin detaylı bilgi verilerek, bu ölçüm ve analiz yollarından biri olan veri zarflama analizi yöntemi ve bu yöntem kapsamında kullanılan modeller detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Çalışmanın son kısmında, veri zarflama analizi yöntemi kullanılarak otomotiv sektöründe faaliyet gösteren bir firmanın bayilerinin performanslarının hesaplamasına ilişkin bir uygulama çalışması gerçekleştirilmiş ve elde edilen verilerin detaylı bir analizi yapılarak sonuçlar paylaşılmıştır.

SUMMARY The world is rapidly developing and changing. Individuals’ needs increase and diversify day after day. Therefore, the number of organizations established in order to meet people’s needs increases, too. The development of transportation and communication has shortened distances, which not only facilitates the cooperation between organizations, but also intensifies competition in the market. Only the organizations that use their resources most efficiently in competitive environments can reach success and manage to exist in such competitive environments. In order to reach their goals, organizations turn the resources that they obtain from the outside environment (input) into products in the forms of goods and services (output) benefiting from a certain production technology. The performance assessment of an organization in a period includes a review of how rational the process of turning inputs into outputs was carried out. In these performance assessments, issues like whether the highest output level was achieved from the used inputs or whether a certain output level was reached with the lowest amount are among the first to be placed importance. Therefore, performance assessments providing results regarding these issues are of great importance to organizations. Various methods can be employed for performance assessment. Data envelopment analysis is one of the leading methods. After giving some general information about the concepts of performance, activity and efficiency, this study presents an assessment of how important they are to organizations of our day. In the latter parts, after some detailed information regarding measurement and analysis ways of the mentioned concepts, you will find data envelopment analysis method, which is one of these measurement and analysis ways, and models used as part of this method in depth. In the final part of the study, we conducted an application study as regards to performance measurement of dealers of a company operating in automotive industry with the data envelopment analysis method and shared the resulting data after a thorough analysis.