Kentsel Akarsu Koridorlarının Yeniden Doğallaştırılmasında ‘nehirlerin Gün Işığına Çıkarılması’ Yaklaşımının İrdelenmesi: Ayamama Deresi Örneği

Abstract

Tez çalışması, kentsel alanlarda doğal sistemler üzerinde artan baskılara bağlı olarak kentsel akarsu sistemlerinin maruz kaldığı problemlere odaklanmakta ve özellikle kanallar aracılığı ile yer altına alınan akarsu sistemlerinin yeniden doğallaştırılarak kente kazandırılmasını amaçlayan ‘Nehirlerin Gün Işığına Çıkarılması’ (Stream Daylighting) yönteminin etkinliğini sorgulamaktadır. Bu çerçevede akarsu sistemleri önem, işlev ve yapıları bağlamında farklı ölçeklerde ele alınmış ve söz konusu sistemlerin kentsel alanlarda maruz kaldığı problemler ‘Kentsel Nehir Hastalık-Belirtisi’ (Urban Stream Syndrome) kapsamında ele alınmıştır. Çalışmada, zarar gören akarsu sistemlerinin ‘sağlıklı’ bir nitelik kazanması konusunda ‘Sağlıklı Nehirler’ (Health Rivers) kavramı değerlendirilmiş, zarar gören akarsu sistemlerinin yeniden doğallaştırılmasında sağlıklı nehir kriterleri tanımlanmıştır. Bu çerçevede gerçekleştirilen tez çalışması, kavramsal çerçevenin tanımlayıcı analizlerle geliştirilmesi ve ilgili kavramlar arasındaki ilişkinin ortaya konulmasına yönelik olarak oluşturulan araştırma sorularına dayalı bir yöntem kapsamında geliştirilmiştir.

The main aim of the thesis is determined as ‘Renaturalization and integration of damaged and buried riverine systems into socio-economic and ecological systems of urban areas with a focus on providing mutual benefits and sustainability of each system. This process is anticipated as describing the role, structure and functions of riverine systems at global (freshwater systems), regional (watersheds) and local (urban ecosystems) levels and examining the problems of them in terms of ‘Urban Stream Sydrome’. Accordingly, the thesis evaluates the potential for ‘Renaturalization’ of buried riverine systems by using ‘Stream Daylighting’ method as a tool. In this process, the methodology of the thesis is based on descriptive analyses and conceptual reviews.In this context, ongoing threats and challenges from urbanization dynamics together with human activities have been taken in to account for better integration of riverine systems into spatial, social and economic dimensions of urban settlements.