Bölge Planlama Politikaları Ve Bir Araç Olarak Kalkınma Ajansları

Abstract

1990’lı yıllardan bu yana küreselleşmenin artan etkisi ülke, bölge, sınır, yönetim gibi kavramlar üzerinde yoğun tartışmalar başlatmıştır. Bilgi-teknoloji ve işgücü ağlarının hızlı gelişimi beraberinde bu ağlara dâhil olma çabasının ürünleri olarak işbirliği, içsel büyüme ve ekonomik rekabeti, son yıllarda pek çok araştırmacı tarafından sosyo-ekonomik kalkınma politikalarının üretildiği en etkin ölçek olarak tanımlanan “bölge”nin gündemine taşımıştır. Böylelikle planlama birimi olarak bölgenin tüm dünyada önemi artmıştır. Avrupa Birliği’nde (AB) bölgeler arasındaki sosyo-ekonomik farklılıkları, bürokrasiyi azaltma ve bir taraftan da rekabeti arttırmaya yönelik çabalar da bölge planlama politikalarına yön veren önemli tetikleyicilerden olmuştur. Fakat ülkeler bu değişim ve dönüşümü yakalayabilmek için planlama ve yönetim sistemlerine bölge birimini yerleştirme ihtiyacı duymuşlardır. İşte Bölgesel Kalkınma Ajansları (BKA) da böyle bir dönemde kurumsal yeniden yapılanma ve bölgesel kalkınma politikaların bir aracı olarak gündeme gelmiştir. Türkiye’de ise BKA fikrinin ortaya çıkışı AB’ye uyum sürecine dayanmaktadır. Bu çalışmada geçmiş dönemlerden bu yana bölge planlama sahasında yaşanan kavramsal değişimler, bu değişimlerin ülkelerin kurumsal yapılanmaları ve bölge planlama sistemleri üzerindeki etkileri; BKA’lar özelinde incelenmektedir. Tüm bu çalışmalar ışığında ise Türkiye’deki oluşumlar konusunda çıkarımlar yapılmaktadır.

The increasing impact of globalization since 1990s has started intensive discussions on concepts like nation, region, border and government. As a result of the effort to become a part of these rapidly developed, information, technology and labor force networks has placed the terms, collaboration, endogenous development and the economic competition on the agenda of “region”, which is being described as the most operative scale to produce socio-economic development policies by the researchers in recent years. Thus, the region as a planning unit gained importance in the whole world. Also the efforts to minimize the socio-economic differences and bureaucracy and on the other hand to maximize the level of competition between the regions in European Union (EU), have become important catalyzes to shape regional planning policies. However, the nations have needed to place the unit of region into their planning and government systems in order to catch up this change and transformation. This is the period in which the regional development agencies (rdas) come up as an instrument for institutional restructuring and regional development policies. The emergence of RDA concept in Turkey is grounded on the harmonization process with EU. In this research, the conceptual changes in regional planning field since 1990s are analyzed. Consequently, the new formations in Turkey are argued in the light of the whole study.