Eşzamanlı Mühendislikte Geri Dönüşüme Uygun Tasarım

Abstract

Günümüzde şirketler piyasa rekabetine direnebilmek için her geçen gün yeni yollar aramaktadırlar. Bu sebeple sıralı mühendislikten vazgeçen veya istediği verimi alamayan şirketler, eşzamanlı mühendisliği benimsemişlerdir. Eşzamanlı mühendislik ile bütün disiplinler arası engeller ortadan kalkarak çalışmalar eşzamanlı olarak yapılmaktadır. Eşzamanlı mühendislik, ürünlerin tasarım aşamasında da kullanılarak ürünlerde tasarımdan sonraki aşamalarda ortaya çıkabilecek hatalar engellenmiş olacaktır. Şirketlerin, piyasa taleplerine eşzamanlı mühendislik ile hızla tepki verebilir hale gelmeleri teknolojik değişimlerle birlikte yeni ürünler her gün artarak ortaya çıkmaktadır. Ürünlerin teknolojik ömürlerinin hızlı tükenmesi, hızlı moda değişimleri, atık elektrikli ve elektronik ürünlerin artmasına sebep olmaktadır. Çeşitli batılı ülkelerde regülâsyonlarla veya halk bilinçlendirilerek ömür sonu mamuller toplatılmakta, demontaj ve geri dönüşüm işlemleri devlet kontrolünde sürdürülmektedir. Bu ömür sonu mamuller ise kendi aralarında ayrılırlar. Bunlar; Aşınma ömrü, teknolojik ömür, tasarım ömrü, yeniden tasarım sebepleri. Ömür sonu mamuller geri dönüşüme uğramadan önce demontaj prosesine tabi tutulurlar. Demontaj prosesi sistematik olarak montaj halindeki bir ürünün parçalarına ayrılması işlemedir. Demontaj prosesi uygulama alanlarına göre, sıralı ve paralel, yıkıcı, yıkıcı olmayan, toplam demontaj, seçici demontajdır. Demontaj prosesleri içinde en çok kullanılanı seçici demontajdır çünkü geri dönüşüme uğrayacak olan ürüne bir zarar vermeden parçalara ayırarak, gerekli parçaların tekrar kullanımına olanak sağlar. Demontaja uygun tasarım yapılırken karşılaşılan en büyük problemlerden biri kompleks ürünlerdir. Bu tür ürünlerin demontajını kolaylaştırmak için ise parçalar, bağlantılar ve bağlantı elemanları için uygulanması gereken kurallar bulunmaktadır. Geri dönüşüme uygun tasarım, bütünüyle geri dönüşüm seçenekleri ve demontaj prosesini kapsamaktadır. Geri dönüşüme uygun tasarım şirketler tarafından pek rağbet görmese de yasal zorunluluklar, pazar baskıları ve maliyetin azalması sebebiyle giderek yaygınlaşmaktadır. Geri dönüşüme uygun tasarımda üç seçeneğimiz vardır, kullanım önceliklerine göre bunlar; Yeniden kullanım, geri dönüşüm ve yakma işlemidir. Geri dönüşüme uygun tasarımda en önemli değişimler demontaja uygun tasarım ve malzeme seçimlerinden kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada bir toplu mouse ve optik mouse demonte edilerek karşılaştırılmış, yıllar içerisinde bu üründe geri dönüşüme uygun tasarım açısından ne gibi değişimler olduğu belirlenmiştir.

Nowadays, companies are looking for new production techniques to be able to compete with other companies. Therefore, the companies, which are given up sequential engineering, adapted the concurrent engineering. Concurrent engineering is the approach that breaks the walls between all disciplines. CE can be implemented at design stage; therefore, mistakes at production stage can be prevented at design stage. With concurrent engineering approach, companies can respond to market demands rapidly so, everyday new technological products are developed by the companies. Reducing technological cycle of products causes the increase of waste electrical electronic products. In Western countries, regulations are prepared to guide the public to collect of end-of life products. Disassembly and recycling processes are done with control of government. End-of-life products are separated from each other such as following; Wear-out cycle, technological cycle, design cycle and redesign reasons. End-of-life products are disassembled before the recycling process. Disassembly is the systematic removal of parts from an assembly. Disassembly process types are; Sequential and parallel, destructive and non-destructive, total disassembly and selective disassembly. Most common used disassembly type is selective disassembly, because, disassembling only the needed parts allows to required parts reuse, recycling. Design for recycling totally contains design for disassembly and design for recycling options. Design for recycling is not a popular design approach for companies, but legislations, marketplace and cost reduction, forced companies to implement design for recycling. Design for recycling has three options, in order to their priority, reuse, recycling and incineration. In design for recycling approach most important changes due to design for disassembly and material selection issues. In this study, a ball mouse and an optical mouse have been disassembled and these mice were compared according to design for recycling rules and design for disassembly rules. Finally, the differences on mouse design in a time interval are reviewed.