Binalarla Tanımlanmış Dış Mekânların Kullanım Değerini Saptamaya Yönelik Çok Faktörlü Bir Analiz Modeli

Abstract

Bu tez çalışması binalarla tanımlanmış dış mekânların kullanım değeri kavramını anlamaya yönelik bir çabadır; bu kavramın önceki araştırma sonuçları ve mevcut literatürün incelenmesinden çıkarılan önceden tahmin edilen faktörlere bağımlılığını inceler. Binalarla tanımlanmış dış mekânların kullanım değeri bu çalışmada; aktivite çeşitliliği, aktivitelerin sıklığı, kullanım yoğunluğu, mekânda kalış süresi’nin bir birleşimi olarak tanımlanmıştır. Fiziksel nitelikler, binalarla tanımlanmış olma, estetik-görsel nitelik, yaya hareketi, bağlam, planlanmış aktiviteler, zaman aralığı ve kullanıcı profili kullanım değeri üzerinde etkili olabilecek faktörler olarak düşünülmüştür. Bu araştırma, gerçekten, binalarla tanımlanmış dış mekânların kullanım değerini etkileyen pek çok faktör olduğunu ispatlamıştır. Niceliksel bulgular, önem sırasıyla, (1) binalarla tanımlanmış olma, (2) planlanmış aktiviteler, (3) mekânsal düzen, (4) kullanıcı profili, (5) bağlam ve (6) fiziksel niteliklerin kullanım değerinin bileşenleri ile kuvvetli ilişkileri olduğunu ortaya koymuştur. Bu çalışma, yukarıdaki faktörlerin önemlerini ispatlarken, aynı zamanda çalışmanın başında göz önüne alınmamış, gelecekteki araştırmalarda birer faktör olarak düşünülmeye aday olan yeni etkileri ortaya çıkarmıştır. Bunlar, kullanım yoğunluğu yüksek olan binalara yakınlık, görünebilirlik-iyi görüş alanlarının varlığı, diğer insanların varlığı, mekânla duygusal bir bağın oluşmuş olması, oturma mekanı ve gölgeli mekanlardır.

This thesis is an attempt to understand the concept of ‘use value’ of enclosed outdoor spaces; it examines its dependency on some presumed factors, which are derived from an existing body of literature and earlier research results. The use value of enclosed outdoor spaces in this study is described as a combination of, activity diversity, frequency of activities, use density and occupancy time. Physical features, enclosure, spatial layout, aesthetic-visual quality, pedestrian movement, context, planned activities, period of time and user profile are considered as factors that can be influential on the use value. This research proved that there are, in fact, many factors which are influential on the use value of enclosed outdoor spaces. The quantitative findings revealed that (1) enclosure, (2) planned activities, (3) spatial layout, (4) user profile, (5) context and (6) physical features, in order of importance, ‘have significant relationships with the components of use value. While proving the significance of some factors mentioned above, this study also revealed new effects such as proximity to the high activity buildings, visibility-the presence of good viewing areas, presence of other people, attachment to the space, and sittable space and shaded space.