Hidroelektrik Potansiyel Belirlemeye Yönelik Uzaktan Algılama Ve Coğrafi Bilgi Sistemi Tabanlı Hidrolojik Modelleme

Abstract

Bu çalışmada pilot bölge olarak seçilen Trabzon ili dahilinde ki Solaklı havzasına ait hidroelektrik potansiyel, uzaktan algılama ve coğrafi bilgi sistemi kullanılarak belirlenmiştir. Hidroelektrik potansiyeli belirlemek için gerekli iki parametre; suyun akım değeri (debi) ve suyun düşüm yüksekliğidir. Bu değerleri elde edebilmek yani hidroelektrik potansiyeli hesaplayabilmek için havzaya ait stereo çekim yapabilen Cartosat-1 uydu verileri kullanılmak suretiyle 3 boyutlu sayısal yükseklik modeli elde edilmiştir. Üretilen sayısal yükseklik modeli ArcGis coğrafi bilgi sistemi yazılımına yüklenmiş ve havzaya ait alan, çevre, eğim, ortalama yükseklik gibi topoğrafik parametreler elde edilmiştir. Ayrıca sayısal yükseklik modeli ve ArcGis yazılımı kullanılarak havzaya ait sentetik drenaj ağı, alt havzalar ve olası santral noktalarının belirlenmiştir. Havzaya ait alansal yağış haritası havza içersindeki yağış gözlem istasyonlarının verileri kullanılarak Kriging yöntemi ile bulunmuştur. Böylece her bir alt havzaya ait alansal yağış hesaplanmıştır. Çoklu regresyon denklemleri yardımıyla akım denklemi geliştirilmiş ve ArcGis yazılımı kullanılarak oluşturulan sentetik drenaj ağı üzerinde suyun akım miktarı bu denklem kullanılarak hesaplanmıştır. Çalışmanın son bölümünde sonuçlar tartışılmış ve yeni öneriler getirilmiştir.

In this study, hydroelectric potential of Solaklı Basin, Trabzon which is considered as a pilot region was determined using remote sensing and geographic information system. Determination of hydroelectric potential requires flow value (discharge) and height of waterfall as input parameters. In order to obtain these parameters, 3-dimension digital elevation model was derived using satellite stereo data of Cartosat-1. Topographical parameters such as basin area, perimeter, slope, average elevation were derived by means of digital elevation model in geographic information system software, ArcGis. Synthetic drainage network, sub basins and potential station points were also determined using digital elevation model and ArcGis. Areal precipitation map of Solaklı basin was generated with the help of Kriging method using data of rain gauge stations that are available in the basin. Thus areal precipitation of each sub basin was computed from the map. Flow equation was derived using multiple-linear regression. Flow values on the synthetic drainage network were evaluated from the flow equation using ArcGis. In the final chapter of this study, results were discussed and new suggestions were offered