Türk Endüstriyel Tasarımcılarının Meslek İdeolojisine Giriş: Varoluşsal Çelişkiler

Abstract

Türkiye’de genç sayılabilecek ve hala yeterince tanınmayan endüstriyel tasarım mesleği, mesleki kimliğini oluşturma ve varoluş koşullarını yeniden tanımlama sürecindedir. Bu evrimsel süreç sırasında, Türkiye’nin özel koşullarından kaynaklanan pek çok çatışma ve çelişkinin ortaya çıkması kaçınılmazdır. Bu yeni kazanılmış kimliğin en önemli öğelerinden bir tanesi meslek ideolojisidir. Bu çalışmanın amacı endüstriyel tasarımın Türkiye’de oluşturduğu ya da oluşturmaya çalıştığı meslek ideolojisini anlamayı sağlayacak kavramsal bir çerçeveye oluşturmaktadır. Bu amaçla 14 Türk endüstriyel tasarımcıyla yapılan derinlikli görüşmeler meslek sosyolojisi ve Van Dijk’in çok disiplinli ideoloji kuramından alınan teorik çerçevenin yardımıyla analiz edilmiştir. Böylesi bir çalışma, “Türk tasarımcısı” kavramını sadece basit bir meslek adamı değil aynı zamanda sosyal bir varlık olarak anlamamıza büyük ölçüde katkıda bulunacaktır.

Industrial design, which is a fairly young and largely unknown profession in Turkey, is slowly establishing its identity and redefining its conditions of existence. During this “evolution” process, various contradictions and antagonisms emerge resulting from the unique characteristics of Turkey. One of the key elements that form the core of this newly found identity is professional ideology. Thus, this study endeavours to establish a conceptual framework to make an open-ended introduction to the current condition of professional ideology of industrial designers in Turkey. To this end 14 in-depth interviews that were conducted with industrial designers has been analyzed under the light of the insights obtained from professions sociology and Van Dijk’s multidisciplinary approach to ideology. Apart from economic and educational development, such a study will contribute greatly to our understanding of the concept of “Turkish Designer”, not merely as a professional but also as a “social” entity within the complex network of socio-cognitive and discursive relations.