Yeni Pazar Ekosisteminde ‘katil Ürünler’: Tasarım Alanında Yeni Fikirlere İlham Veren Analojik Bir Yaklaşım

Abstract

Piyasa ve biyolojik ekosistem arasında belirgin bir benzerlik vardır. Bu benzerliğe göre ürünler canlılarla, piyasa başarısı da doğal seçilim ile ilişkilendirilebilmektedir. Bu benzerliğin etkisinde, çalışmanın amacı ‘katil ürünler’i incelemektir. Bunu yaparken de Akdeniz’de yaşayan “katil yosun”dan ilham almaktadır. Caulerpa taxifolia, bir çeşit yosundur; aslında bir akvaryum süsüdür, yanlışlıkla 1984 yılında Akdeniz’e salınmıştır. Bu yosun etrafında bulunan diğer yosunlara yaşama alanı bırakmaması nedeniyle ‘katil yosun’ takma adını almıştır. Bu canlının ‘başarısı’ ekosisteme ve diğer canlılara tehdit oluşturmaktadır. Bu özelliklerde ürünler piyasada yer alır mı sorusu tezin başlangıç noktası olmuştur. Bu çalışmada, katil ürün kavramı ortaya atılmış ve bu yeni kavram araştırılmıştır. Net, açık ve akıcı bir tanıma ulaşmak araştımanın ana hedeflerinden biridir. Temel araştırma yöntemi olarak analoji- benzerlik ilişkisi- kullanılmıştır. Caulerpa taxifolia ile çeşitli ürünler arasında benzerlikler kurularak tanım ve özelliklere varmak hedeflenmiştir. Katil ürün terimine ulaşırken Caulerpa taxifolia örüntüsünün kavramlaştırılması ve benzetmenin araştırılması yeni pazar kavramı ve modern kullanıcı dinamikleri gözetilerek yapılmıştır. Katil ürün tanım ve özellikler doğrultusunda iPod, QWERTY, MS Windows, Nokia cep telefonu gibi çeşitli ürünler ve teknolojileri incelenmiştir. Bu ürünlerin arasından Apple iPod tekil vaka çalışması olarak seçilmiş ve incelenmiştir. Analojiden faydalanarak ulaşılan tanım ve özellikler vaka çalışması ile soruşturulmuş ve doğrulanmıştır. Tasarımcıların katil ürün yaratım sürecindeki rolü sorgulanmıştır.Katil ürünlerin tasarım ve ürün geliştirme sürecine etkileri,katil ürün kullanıcı ilişkileri araştırılmıştır.Kısaca bu çalışmada bir ürünü katil yapan özelliklerin neler olduğuve bu süreçte tasarımın rolü ve etkisinin olup olmadığı,incelenmiştir.

There is an obvious analogy between market space and biological ecosystem. In this analogy, products might be regarded as species, market success as natural selection, etc. From this fertile analogy, this paper proposes to examine ‘killer products’, making comparison with “killer weed” (Caulerpa taxifolia) in the Mediterranean; a type of algae, generally used as aquarium ornamentation, accidentally released to the Mediterranean Sea in 1984. This seaweed prevents other plants from growing and gets the nickname “killer algae”. Its “success” might be harmful to the ecosystem as a whole. The question of whether there are products like killer weed is considered as a starting point in this research. In this study, the concept of ‘killer product is introduced. This novel concept is investigated through drawing an analogy between Caulerpa taxifolia and killer products. The aim is to reach a clear and coherent definition and describe properties of killer products as a term. Investigation thorough reaching the idea of killer products; metaphors and concepts are considered by the patterns of Caulerpa taxifolia along with the dynamics of new market economy and contemporary customers. According to the definition and characteristics of a killer product, various killer products and technologies including iPod, QWERTY, MS Windows, Nokia Cell phone and some others are investigated. The role of design in creating killer products and whether killer species-products are unpredictable and uncontrollable are questioned. In short, this thesis attempts to summarize what makes a product ‘killer and the role of design in this process.