Sulak alan yönetiminde web tabanlı coğrafi bilgi sistemleri kullanımı: Geoportal örneği

Abstract

Doğal denge ve biyolojik çeşitlilik açısından önemli olan sulak alanların zamansal ve sistematik yönetiminin yapılabilmesi ve kolay takip edilebilmesi son dönemde daha fazla hissedilen iklim değişikliği ile daha çok önem kazanmaktadır. Aynı zamanda sulak alanların yönetimi konusunda gerçekleştirilen Ramsar Sözleşmesi, Geo-Wetland, Uydu Tabanlı Sulak Alan Gözlem Servisi (SWOS) gibi birçok projede de sulak alanların akıllı kullanımı, konumsal bilgi sistemleri ile yönetimi, analiz çalışmaları için kolay veri erişimi konuları ön plana çıkmaktadır. Tüm bu yönetim süreçlerinde web hizmetleri tarafından da desteklenen Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) sulak alanlar için stratejik karar alma ve analiz süreçlerine katkı sağlanması konusunda yeni ve sürdürülebilir bir yol sağlamaktadır. Web CBS desteği ile oluşturulan geoportallar sayesinde mekânsal veri altyapısının oluşturulması bütünleşik olarak konumsal ve konumsal olmayan birçok kaynaklara tek bir erişim noktası sağlamaktadır. Aynı zamanda geoportallar ile sulak alanların işletilmesi, kullanılması, korunması ve uzun vadeli bir kalkınma planı yapılması için öneri uygulamalar sunulmaktadır. Bunun yanında geoportal çalışması sulak alanların yönetim seviyesi ve verimliliğinin desteklenmesi, veri paylaşımı, sınırlı CBS bilgisine sahip kullanıcılar için kolay erişim sağlanması, özelleştirilmiş veri ve bilgileri bir araya getirme potansiyelini arttırmaktadır. Bu tez çalışması kapsamında Web CBS kabiliyetleri ile sürdürülebilir sulak alan yönetimine nasıl katkı sağlayabileceği üzerine yoğunlaşılmaktadır. Bu kapsamda sulak alanların korunması, akıllı kullanımı ve yönetiminin Web CBS kabiliyetleri ile tüm kullanıcılara kolay erişim sağlayacak çeşitli uygulama ve arayüzler ile desteklenmiş bir geoportal oluşturulmuştur. Tez çalışması için 116Y142 TÜBİTAK projesinde çalışılmış Akgöl Sulak Alanı ve MGA-2019-41917 BAP Projesi kapsamında çalışılmış Burdur Gölü Alt Havzası projesine ait veriler kullanılmıştır. Bu veriler ile hazırlanan konumsal veri tabanı ArcGIS Online bulut platformuna aktarılmış ve web servisleri oluşturulmuştur. Hazırlanan web servisleri altlık haritalarda kullanılmıştır. Geoportal çalışması içerisinde Tarım ve Orman Bakanlığı, Avrupa Çevre Ajansı, Ramsar Sözleşmesi, Landsat Uydu Görüntüleri, ArcGIS Living Atlas gibi ücretsiz veri sağlayıcı platformlarda herkese açık olarak paylaşılan servislerden de yararlanılmıştır. Farklı kategoriler ile yönetilen geoportalda kullanıcılara farklı süreçlerde veri yönetimini destekleyecek web ve mobil tabanlı uygulamalar hazırlanmıştır. Bu çalışmaların oluşturulma aşamasında dünyadan örnek olarak sulak alan yönetimi için hazırlanmış uygulamalardan referans alınarak hazırlanan geoportal'ın maksimum fayda sağlaması amaçlanmıştır.