Uydu Altimetre Ölçülerinden Geoit Belirleme

Abstract

Geoit belirleme çalışmalarında kullanılan gravite verisinin doğruluğu, yoğunluğu ve dağılımı; geoidin doğruluğunu etkileyen faktörlerdir. Karalarda nispeten kolay ve ucuz olarak doğrudan gözlenebilen gravite verisinin denizlerde doğrudan gözlenebilmesi yüksek emek, zaman ve maliyet gerektiren bir işlemdir. Dolayısıyla, altimetre uydularından önce, denizlerde gravite verisinin dağılımının ve yoğunluğunun yeterli olmadığı bölgelerde, geoidin kıyılardaki doğruluğu da buna bağlı olarak daha düşük olmaktadır. Altimetre uyduları sayesinde, altimetre gözlemlerinden gravite verisinin türetilmesi olanaklı hâle gelmiştir. Bu şekilde türetilen gravite verileri ile, denizlerdeki gravite verisi boşluğunun doldurulması sağlanmıştır. Kıyıların ekonomik değeri ve nüfus yoğunluğu yüksek olduğundan, bu bölgelerdeki mühendislik uygulamalarının yoğunluğu ve önemi de fazladır. Bu nedenle, altimetre gözlemlerinden türetilen gravite anomalileri ile yüksek doğruluklu bir geoit belirlemek, sadece bilimsel değil, bir jeodezik altyapı olması nedeniyle ekonomik öneme de sahiptir. Bu çalışmada, üç tarafı denizler ile çevrelenmiş olan ülkemizde, yaklaşık onbeş yıllık TOPEX/POSEIDON, GFO, ENVISAT ve GFO uydu altimetre verisi kullanılarak, Doğu Akdeniz (28o-36o boylamları ile 32o-37o enlemleri arasında kalan bölge)’de, En Küçük Karelerle Kolokasyon (EKKK) yöntemi ile yüksek doğruluklu gravite alanı ve daha sonra da yüksek doğruluklu geoidin belirlenebilmesi olanakları araştırılmıştır.The accuracy, density and distribution of gravity data that are used in the geoid determination are the factors that affect the accuracy of the geoid. The observation of gravity data, which is easy and cheap on land relatively, requires great effort, time and cost in sea. Therefore, the accuracy of the geoid at shore regions of which the gravity data distribution and density is insufficient, is low before the altimetry satellites. By means of the altimetry satellites, it becomes possible to derive gravity from altimetry observations. The lack of gravity data is satisfied by the gravity data, which are derived in this way. Since the economical value and population density of the shore regions are high, the density and importance of the engineering applications are great this regions. Determining an accurate geoid by using altimetry derived gravity data, has not only scientific importance but also economical importance since it is a geodetic infrastructure. In this study, the possibility of determining accurate gravity field and finally geoid at Eastern Mediterranean (region between the longitudes of 28o-37o and latitudes of 32o-37o) with Least Squares Collocation (LSC) method is investigated by using the 15-year data from TOPEX/POSEIDON, GFO, ENVISAT and GFO at our country of which the three sides are surrounded by sea.