Metropolitenleşme sürecinde imalat sanayii ve metropoliten şehir ilişkileri

Abstract

Metropoliten alan metropol iten şehir olguları, sanayi devrimi ile birlikte şehirlerin fonksiyonel strüktürünün elemanları olan eylemler sistemindeki büyük gelişmelerin şehirlerde yol açtığı nitel, nicel değişim süreci ile ortaya çıkmıştır. Bu süreçte imalat sanayii zenginlik üreten, istihdam yaratan ve gerekli servisleri gerçekleştiren niteliğiyle metropoliten alanda etkin bir rol almakta yer seçim davranışı ile metropoliten alanın mekansal dokusunun oluşum ve değişiminde temel yönlendirici olmaktadır. Sana yi şehrinde üretim birimleri merkezi bir yerde toplanarak yığılma ekonomileri oluştururken metropoliten şehir aşamasında imalat sanayiinin büyük bir kısmının üretim birimleri metropoliten şehir dışında yer almaktadırlar. Arazi kullanım dokusunda meydana gelen bu merkez il iğin erozyonu sürecinde bazı imalat sanayii türleri yer seçimi yönlendiricilerine bağlı olarak metropoliten şehirde kalmak eğilimi göstermektedirler. Bu tezin amacı, metropoliten şehirde yer alabilecek imalat sanayiinin gelişmiş ülkelerden farklı temeller üzerinde sanayileşme-metropolitenleşme oluşumu yaşanan koşullardaki yoğunlaşma süreci ve yer seçimi yönlendiricileride ele alınıp değerlendirilerek karekteristiklerinin geniş bir çerçevede belirlenmesidir. Yedi bölümden oluşan çalışmanın giriş bölümü olan birinci bölümde konu genel hatlarıyla ele alınmıştır. İkinci bölüm de sanayi sınıflaması ve sanayinin yer seçimi üzerinde durularak sanayi yer seçiminde etken olan yönlendiriciler konusunda kapsamlı ve özgün bir çalışma yapılmıştır. Üçüncü bölümde şehirlerin büyümesi, sanayileşme-metropolitenleşme süreci incelenerek metropoliten alan, metropol iten şehir olguları çeşitli yönleriyle ele alınmış imalat sanayiinin metropol itenleşme sürecindeki etkinliği ve metropoliten alan mekanının doku değişimindeki yönlendiriciliği ile metropoliten alan mekanının parçaları üzerindeki yer seçimi incelenmiştir. Dördüncü ve beşinci bölümlerde, Türkiye'de ve Türkiye'nin birincil metropoliten şehiri İstanbul'da metropol itenleşme süreci içinde imalat sanayiinin gelişimi yer seçimi ve yer seçimini yönlendirici politikalar, araçlar ile İstanbul metropoliten şehirinde imalat sanayiinin yoğunlaşması ve nedenleri incelenmiştir. Altıncı bölümde İstanbul metropoliten şehirinde yoğun olarak yer alan orta ve büyük ölçekte imalat sanayiinin yerseçim nedenlerine ve karakteristiklerinin belirlenmesine yönelik uygulama çalışması İstanbul metropoliten şehirinin en büyük ilçesi Bakır köy örneğinde ele alınarak yapılmış ve özgün araştırma sonuçlarına yer verilmiştir. Yedinci bölüm çalışmanın önceki bölümlerde verilen bilgilere dayanılarak metropoliten şehirde yer alan imalat sanayiinin karakteristiklerinin ve yer seçim nedenlerinin belirlenerek değerlendirmelerin yapıldığı sonuç bölümüdür.