Semantik Tabanlı Toplu Taşıma Geoportalının Inspıre Ulaşım Veri Modeline Uyumlu Olarak Geliştirilmesi

Abstract

Birlikte çalışabilirlik günümüz coğrafi bilgi sistemleri teknolojisi için önemli bir rol oynamaktadır. Ancak, bilgi kaynaklarının fazla heterojen yapıda olması (veri formatı, veri yapısı ve veri içeriği), modelleme, gösterim ve kaynakların erişiminde farklılıkların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Birlikte çalışabilirlik sorunları aşmak için ulusal ve/veya uluslararası olarak mekansal veritabanı standartlarının (Spatial Data Infrastructure - SDI) oluşturulması çalışmaları yürütülmüktedir. Avrupa da mekansal veri değişim ağının sağlanabilmesi için geliştirilmiş olan INSPIRE mekansal veritabanı standardı bu çalışmaların bir örneğidir. Ayrıca, mekansal veri birlikte çalışabilirlik araştırmalarında, veritabanı yapısı ve geometrik sorunların aşılmasına yönelik çalışmaların yanında semantik heterojenliğin giderilmesi üzerine de çalışmaların yürütülmesi gerekmektedir. Veri seti içerisindeki farklı terimler benzer anlamları ve aynı terimler farklı anlamları çağrıştırabilir. Bu gibi kavramsal farklılıklar semantik heterojenliğe sebep olmaktadır. İlişkisel veritabanı yönetim sistemleri (Relational Database Management System - RDBMS) büyük veri depoların yönetiminde ve mekansal sorgulamaların gerçekleştirilmesinde uzun yıllardır kullanılmaktadır. Fakat, bu tür geleneksel sistemlerde semantik kavramlar ele alınmadığından dolayı, akıllı (semantik) mekansal sorgulamaların elverişli bir şekilde gerçekleştirilmesi mümkün olmamaktadır. Bu tez çalışmasında, geleneksel CBS uygulamalarında karşılaşılan bu kısıtların giderilmesi ve mevcut uygulama yaklaşımlarının zenginleştirilmesi amacı ile semantik teknolojinin uygulanarak akıllı sorgulamaların gerçekleştirilmesi ve mekansal veri standartlarının modernizasyonu için de INSPIRE Ulaşım veri modelinin uygulanması üzerine çalışmalar yürütülmüştür. Oluşturulan sistemin sonuçları semantik tabanlı (ontology) arama ve CBS hizmetleri sağlayan bir Geoportal üzerinde sunulmaktadır.

Interoperability is the important key for the today’s geographic information systems. However, the information sources are more heterogeneity (syntactic, structure and semantic), and it shows differences in modeling, representation, and accessing of sources. The development of SDI, such as the European INSPIRE, is necessitating existing spatial data standards to be harmonised or revised, based on modern international standards to overcome the interoperability issues. Also, Researches in geospatial interoperability must go beyond geometry-related and database-structure concerns to take into account of semantics heterogeneity. Diffrent terms may refer to similar concepts and the same terms may refer to diffrent concepts, which cause semantic heterogeneity in the dataset. RDBMS has being used for a long time to handle spatial problems with using their query capabilities on huge data repositories. However; this approach falls short to fully express the user needs and perform intelligent queries, while the information sources are suffer from the semantic heterogeneity. The aim of this research is to investigate the implementation of INSPIRE as a SDI standart and Semantic Technology to empower the traditional GIS approach. The result is presented on a developed geoportal which provides a knowledge-based search (semantic search) and GIS services to publish obtained result.