Kentiçi toplu taşımada hafif raylı sistem ve otobüs işletme maliyeti değerlendirmesi: Kayseri örneği

Abstract

Toplu taşıma sistemleri, kişisel araçların kullanılmadığı, halka açık ulaşım sistemleridir. Toplu taşımacılık şehir içi veya şehirlerarası birden fazla yolcunun enerji tasarrufu ile bir yerden başka bir yere taşınmasını amaçlamaktadır. Ülkemizde kent içi toplu taşıma 3 Eylül 1872`de Dersaadet Tramvay Şirketi işletmesinde Galata-Tophane-Kabataş-Beşiktaş-Ortaköy atlı tramvay hattıyla başlamıştır. Otobüs ulaşımı ise 1926`da Beyazıt-Karaköy arasında Renault-Scania otobüsleri ile başlamıştır.Sanayinin gelişmesiyle birlikte yeni yerleşim planlarının yapılması yeni ulaşım sistemlerine ihtiyaç duyulmasına sebep olmuştur. Bu sistemlerin zamanla kapasiteleri ve çeşitliliği arttırılmış, sistemler planlama ile optimize edilmeye başlanmıştır. Bu optimizasyon toplu taşıma araç kullanım analizi ve yolcu talepleri doğrultusunda yapılan işletme planlamalarından oluşmaktadır. İşletme planlaması mevcut sistem için kaynakların en verimli şekilde kullanılmasını sağlamaktadır. İşletme bakım giderleri ile araç maliyetleri dikkate alınarak yapılacak optimizasyon çalışmasıyla planlanan seferlerin en ekonomik şekilde gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır. İşletme planlaması ile hem yolcu ve personel memnuniyeti hem de personel ve araç tasarrufunun sağlanması kısıtları dikkate alınmaktadır. Bu çalışmanın amacı Kayseri ili hafif raylı sistemleri ile otobüs işletme maliyetlerinin incelenerek karşılaştırmalarının yapılmasıdır. Çalışmada tramvay sistemleri olarak T1 hattı, T2 hattı, T3 ve T4 hattı incelenmiştir. Otobüs sistemi için Kayseri Şehir içi ve ilçe taşımacılığı otobüs hatları fazlarıyla birlikte incelenmiştir. Çalışmada Kayseri Ulaşım AŞ'den alınan veriler ışığında bazı kabuller ve varsayımlar yapılmıştır. Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünün devamında gelen ikinci bölümde Kayseri toplu taşıma sistemlerine ait bilgiler verilmektedir. Üçüncü bölümde metodoloji açıklanmıştır. Dördüncü bölümde üçüncü bölümde açıklanan metodolojiye göre Kayseri`deki tramvay ve otobüs sistemlerinin İşletme maliyeti analizleri yapılmıştır. Bu analizde yine Kayseri Ulaşım AŞ'den alınan enerji, bakım-onarım, personel ve yönetim giderleri gibi alt başlıklara ait maliyet verileri dikkate alınmıştır. Sonuç bölümünde iki farklı ulaşım sisteminin işletme maliyetlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Çalışmanın sonunda karar vericilere yardımcı olması amacıyla Toplu taşıma sistemlerin İşletme maliyeti ve yatırım planlarına yönelik optimizasyon çalışmalarına ait sonuçlar sunulmuştur.