Sürdürülebilir tedarik zinciri performansının değerlendirilmesinde SCOR modelinin incelenmesi

Abstract

Günümüzde değişen teknolojik, ekonomik, sosyal, yasal, politik ve çevresel değişiklikler göz önünde bulundurulduğunda; maliyetlerin yönetilmesi, rekabet avantajının sağlanması, müşteri memnuniyetinin arttırılması gibi etmenler değerlendirildiğinde tedarik zinciri yönetimi giderek önem kazanmaktadır. SCOR Modeli, tedarik zinciri yönetiminde kritik rol oynayan ve endüstri standardı olma özelliği taşıyan bir referans modeldir. İşletmelerin tedarik zinciri faaliyetlerini ölçmelerine, analiz etmelerine ve iyi uygulama örneklerini referans alarak iyileştirmeler yapmalarına olanak tanıyan bu model tedarik zincirlerinin karmaşıklığını yönetmek, süreçleri standartlaştırmak ve performansı ölçmek için yaygın olarak kullanılmaktadır. Günümüzde tedarik zinciri yönetiminde sürdürülebilirlik kavramı kritik bir rol oynamaya başlamıştır. Tedarik zincirlerinde çevresel etkilerin azaltılması, sosyal sorumluluğun sürdürülmesi ve ekonomik olarak sürdürülebilir iş modellerinin oluşturulması gerekmektedir. Bu bağlamda, SCOR modelinin sürdürülebilirlik ilkelerini bünyesine katması, tedarik zinciri yönetiminde uzun süreli başarının elde edilmesinde yüksek öneme sahiptir. SCOR modelinin güncel 12. sürümü sürdürülebilirlik kavramını da kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. SCOR modelinin mevcut ölçütleri incelendiğinde, genellikle çevresel ve ekonomik boyutları kapsadığı fakat sosyal ölçütleri yeteri kadar içermediği gözlemlenmiştir. Bu çalışma, SCOR Modeli'nin güncel sürümünün sürdürülebilirlik unsurlarını ne ölçüde kapsadığını eleştirel bir şekilde değerlendirerek, çevresel ve ekonomik boyutların yanında sosyal boyutların da güçlendirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır. Çalışma kapsamında literatür taraması ve eleştirel analizler yapılarak çelik yaprak yay üretimi yapan otomotiv yan sanayi şirketinde vaka analizi çalışması gerçekleştirilmiş ve sürdürülebilirliğin sosyal boyutuna ilişkin ölçüt önerilerinde bulunulmuştur. Vaka analizi çalışmasında değerlendirilen "sosyal sürdürülebilirlik" maddeleri GRI 400'deki sosyal konulara ilişkin beyanlar referans alınarak yapılmıştır. Sosyal sürdürülebilirliğin maddeleri vaka analizi yapılan firmadaki sürdürülebilirlik komitesine bulunduğu sektörü göz önünde bulunduracak şekilde önem ve öncelik durumuna göre sıralandırılmıştır. Pareto analizi yapılarak en yüksek önem sıralamasına sahip maddeler tespit edilmiştir. Bu çalışma, SCOR modelinin sürdürülebilirlik yönlerine dair kapsamlı bir eleştirel değerlendirme sunarak, sürdürülebilir tedarik zinciri yönetimi literatürünü genişletmekte ve sosyal boyutların SCOR Modeli ile bütünleştirilmesine yönelik teorik bir çerçeve önermektedir. Bu çalışma aynı zamanda şirketlerin tedarik zinciri faaliyetlerini sürdürülebilir bir şekilde iyileştirmelerine yardımcı olacak somut ölçütler sağlayarak, sürdürülebilirlik ilkelerinin tedarik zincirleri performans yönetimi uygulamaları ile bütünleştirilmesi için pratik bir yol haritası sunmayı hedeflemektedir.