Yayalaştırılmış Sokakların Kent Peyzajına Katkısı: 58. Bulvar Ve İstiklal Caddesi Örneği

Abstract

Bu çalışmanın amacı, kente açık hava rekreasyon alanı olarak hizmet veren yayalaştırılmış sokakların kent peyzajına sunduğu katkıların ve rekreasyon potansiyellerini etkiyen etmenlerin belirlenmesidir. Bu amaçla çalışma alanı olarak, İstanbul metropoliten kentine, açık hava rekreasyon alanı olarak hizmet veren, biri kent ölçeğinde İstiklal caddesi (Beyoğlu) ve diğeri ilçe ölçeğinde (Zeytinburnu) 58. Bulvar Caddesi olmak üzere sosyo-ekonomik yapıları farklı iki yayalaştırılmış sokak seçilmiştir. Araştırma yöntemi olarak gözlem, tespit ve kullanıcı anketlerinden yararlanılmıştır. “Yayalaştırılmış sokakların kent peyzajına katkısı: 58. Bulvar ve İstiklal Caddesi örneği” konusunda geliştirilen bu tez çalışmasında, öncelikli olarak tezin konusuna temel oluşturması amacı ile kavramsal açıklamalar ve tanımlamalar başlığı altında, kentsel yeşil alan ve kentsel ulaşım sınıflandırması yapılıp; yaya, sokak ve yayalaştırma kavramları araştırılmıştır. Dünyadaki yayalaştırma faaliyetleri; Avrupa, Amerika ve Türkiye olmak üzere üç başlıkta irdelenip, önemli yayalaştırılmış sokaklardan örnekler sunulmuştur. Ayrıca sokakların yayalaştırılmasında uyulması gerekli peyzaj tasarım kriterleri sıralanmış ve yayalaştırılmış sokaklarda kullanılan yapay ve doğal elemanlar ayrı ayrı tanıtılmış, yayalaştırılmış sokakların yapısal çevre özellikleri ve bu sokaklardaki işlev çeşitliliği üzerinde durulmuştur. Yayalaştırılmış sokakların kent dokusuna katkıları, çevresel, sosyal, rekreasyonel, ekonomik ve kentsel yeşil alana katkıları şeklinde ayrı ayrı irdelenmiştir. Alan çalışması kapsamında ise; kullanıcılara uygulanan anket bulguları, alan analizleri ile birlikte değerlendirilerek bu caddelerin gelişmesine yönelik önerilerde bulunulmuştur. Sonuç ve değerlendirme bölümünde ise; tezin genel değerlendirmesi yapılarak, bir yayalaştırılmış sokağın açık hava rekreasyon alanı olarak kullanılabilirliğinin, o sokağın sahip olduğu rekreasyon potansiyeli ile ilişkili olduğu kadar peyzaj tasarım kriterlerine göre düzenlenmiş olması ile de yakından ilgili olduğu sonucuna varılmıştır.

This researches concept is to find the effects of pedestrian streets on urban landscapes and to find the ways to improve the recreational potential of pedestrian streets. For this purpose, Zeytinburnu- 58. Boulevard Street and Beyoğlu-İstiklal Street in Istanbul metropolitan city have been chosen for the case study. The research was set out to analyze physical and social environments, to explore, observe and represent the recreational activities carried out in the pedestrian streets of the city. The research contains information about; urban green spaces and urban transportation classification and the history of pedestrianation in the world. Also landscape design criteria which are needed to be obeyed in pedestrian streets have been given and artificial and natural elements which are being used in the pedestrianizied streets have been discussed. Furthermore; effects of pedestrianizied streets to the urban landscapes have been examined under the titles of the environmental, social, recreational, economical and urban green spaces. In the conclusion, thesis has been appraised generally and the result has revealed that a pedestrianized street could be used as an open space recreational area but it must be arranged according to landscape design criteria as the same with recreation potential which that street has and the hypothesis of the thesis has been confirmed.