Cumhuriyetin Çağdaşlaşma Düşüncesinin Yaşama Ve Mekana Yansımaları: Halkevi Binaları Örneği

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye’de 30’lu yıllarda ulus-devlet ideolojisi çerçevesinde gerçekleşen modernite projesinin, Türk mimarlığına yansıyan örneklerinden ve en önemlilerinden biri olan Halkevi Binaları incelenmiştir. Bu yolla dönemin mimarlık hareketini, iktidar-politika ve ideoloji ilişkileri içinde anlamaya çalışmak hedeflenir. Halkevleri, sosyal ve kültürel açıdan yeni Türk toplumunun oluşturulmasında öncülük yapmış kültürel bir kurum niteliğindedir. Bu açıdan Türk toplumunun gündelik ve sosyal hayatında yaşanan batılılaşma ve modernleşme hareketlerinin, mimari alandaki mekansal karşılığı olarak ortaya çıkan bu binaların incelenmesi sırasında, benzer işlevi yüklenen binaların Türkiye’de olduğu gibi dünyada da bir ideolojiye paralel olarak veya ideolojiyi yerleştirmek üzere kurulduğu gözlenmiştir. Aynı zamanda kamusal bir işlev sergileyen bu kurumlar, Türkiye’de demokrasiye henüz geçilmediği bir ortamda, halka ulaşmanın ve kültürel düzeyinin yükseltilmesinin aracı olarak, dünyadaki diğer benzerleriyle de ilişki kurularak, (ulaşabildiği kadarıyla toplanan örneklerle) tek tek ele alınarak değerlendirilmiştir.

In this study, one of the most important example, for reflection of Modernity Project to architecture which was realized by national-state ideology around 30’s in Turkey, named as “Community Centre” has been explained. By this way, trying to understand the architecture period, between government/state politics and ideology relations is mostly targeted. Community Centres have been accepted as cultural centers and leading institutions, for the formation of a new Turkish society in social and cultural ways. By this sight, modern and western movements which have been lived in Turkish society’s daily and social life, have come to Community Centre as space in Architectural area. When examining these buildings, the same buildings around the world as in Turkey have been built to a parallel ideology or to settle an ideology. Anyway, these institutions show a social function, and as Turkey has not entered the democracy regime yet, these buildings have been the means for increasing the cultural level and to touch the public. They have been evaluated, comprising with other Community Centre buildings around the world (as we have reached the examples).