Deprem Bölgelerinde Yığma Yapı Tasarımının Yönetmeliğe Göre İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmada, %92 deprem bölgesi olan ülkemizde, çok sayıda yapılmış ve yapılmakta olan yığma yapıların depreme dayanıklı tasarımının nasıl yapılabileceği deprem yönetmeliği ile birlikte anlatılmaktadır. Yığma yapı tasarımı konusuna geçilmeden önce deprem bölgelerinde mimari tasarımı etkileyecek faktörler ele alınmıştır. Bu faktörler deprem, zemin ve yapı özellikleri olarak sıralanabilir. Yapısal hasarlar zemin özelliklerinden oldukça etkilenirler. Bu etki temel zeminin deprem titreşimleri sırasında, zemin tabakalarının aşırı oturması, göçmesi veya sıvılaşması sonunda görülür. Bina ile Jeolojik yapı arasında periyot etkileşimi sebebiyle; katı ve sert zeminlerde az katlı yapılar çok hasara, katı ve sert zeminlerde çok katlı yapılar az hasara, kalın yumuşak zeminlerde çok katlı yapılar çok hasara, kalın yumuşak zeminlerde az katlı yapılar az hasara, uğrayabilmektedirler. Deprem sırasında zemin titreşim hareketi yapar ve yapıların temellerinde ani ötelenme ve dönmeler olur. Temelin bu hareketlerine binanın üst yapısı aynı anda ayak uyduramadığı için buralarda zıt yönde atalet (eylemsizlik) kuvvetleri oluşur. Sonuç olarak çok karmaşık bir mekanik olay söz konusudur. Depreme karşı güvenliğin sağlanmasında, taşıyıcı sistemin tasarımının iyi yapılması çok önemlidir. Bu nedenle yığma yapılar tasarlanırken göz önünde bulundurulması gereken kurallar anlatılmıştır. Geçmiş depremlerden edinilen gözlemler, yönetmeliklere ve bazı basit yapım tekniklerine uyulduğu sürece, yığma yapıların depremi az hasarlı veya hasarsız atlattığıdır.

“The Earthquake Zoning Map of Turkey” shows that 92% of the country, where 95% of the population lives, falls within earthquake zones.. In this study, the earthquake resistant masonry design was explained by the Turkey Earthquake Regulation. Before the masonry design subject, the factors which effects the architectural design on seismic zones are examined. This factors can arrange as the earthquake, the ground and the structure properties. The structural damages are fairly effected by the ground properties. These effects are excessive settlement of the ground layers, failure or liquifaction. According to the building and the geological structure interaction; multistorey constructions on rigid grounds are subjected less damage, low construcitons on rijid grounds are subjected much damage, multistorey constructions on thick and soft grounds are subjected much damage and low construcitons on thick and soft grounds are subjected less damage. During the earthquake, ground makes vibrations and the foundations of buildings subjected to sudden revolve and displacement. The upper constraction can not adapt itself to this movements, and opposite inertia forces occur. As a consequance, very complex mechanical events come into. For earthquake resistance, the design of the structure is really important. For this reason the masonry design principles, for earthquake resistantance, was explained. The observations from the past earthquakes show that the masonry buildings, which is constructed with suitable construction techniques, get over the earthquakes with less or no damage.