Siber uzay çağında mimari potansiyeller: Dijital oyunlar üzerinden bir takım güncelleştirmeler

Abstract

Mekân, tanımı ne olursa olsun, insan yaşamının merkezinde yer alır. Yaşadığımız tüm olaylar mekânda gerçekleşir ve mekânda algılanır. Ancak günümüz dünyasında mekân olgusunu yeniden değerlendirmemiz gerekmektedir. Yirminci yüzyılın sonu, bilgisayar teknolojilerinin insan yaşamına geniş çaplı entegrasyonuna sahne olurken, yeni milenyumun başlangıcı ise, bu teknolojilerin etkisiyle algılanabilir mekânsal sınırlarımızın hızla genişlemesine neden olmaktadır. İletişim ve bilgi teknolojilerindeki gelişmeler sonucu ortaya çıkan bu durum, mekânla kurduğumuz ilişkileri radikal bir şekilde yeniden düzenlememizi gerektirmektedir. Bu ilişkilerin yeniden ele alınmasına internetin artık hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olduğunu kabul ederek başlayabiliriz. Geride bıraktığımız 30 yıl içerisinde yaşanan teknolojik gelişmeler, internetin son kullanıcı adına daha hızlı ulaşılabilir ve kullanılabilir hale gelmesini hedeflemiştir. Bu durum, internetteki deneyimi daha pürüzsüz hale getirmekte ve şahısların arasındaki sanal bağı kuvvetlendirmektedir. Bahsedilen teknolojik bilgi akışı ve kişiler arası ilişkiler, 1990'larda üzerine çok konuşulan bir terim olan siber uzayda gerçekleşmektedir. Siberuzay, uygulamalar, web siteleri ve dijital oyunlar da dahil olmak üzere, insanların bilgisayar, telefon veya tablet gibi yaygın teknolojik cihazlar aracılığıyla birbirleriyle etkileşim kurduğu yeni medya alanlarını kapsamaktadır. Siber uzay, dijital oyun mekânlarının yanı sıra, sanal dünyalar ve sosyal medya platformları gibi diğer bilgi ve fikirlerin paylaşılabildiği sanal mecraları da kapsayan bir tür "metaortam" olarak görülebilir. Bu sanal mekânlar birbiriyle bağlantılı ve birbirine bağımlıdır. Teknolojiyle doğrudan bağlantılı olan bu alanlarla etkileşimimiz, her yeni teknolojik gelişmeyle birlikte doğal olarak değişmektedir. Bu değişimler sonucunda gelen her yeni etkileşim şekli, insanın kendisine bakışında yeni bir pencere açmaktadır. Bu noktada insanlık olarak nereye gittiğimizi anlamak için, 20. yüzyılın başında modernizmle birlikte başlayan hareket dalgası ile yenilenen toplumsal normların doğrultusunda ortaya çıkması planlanan yeni insan ve yeni mekânın çözümlenmesindeki öncü pratiklerden biri olarak kabul edilen mimarlıktan faydalanabiliriz. Ancak 21. yüzyıla geldiğimizde mimarlık bu entelektüel kimliğinden uzaklaşmıştır. Bu kaybın nedenini neo-liberal ekonominin getirdiği değişimler olarak görebiliriz. Mimarlık, uygulama, kültürel gereklilikler, yapı düzenlemeleri ve ekonomik verimlilik arasında sıkışmış ve böylece eskiden sahip olduğu toplumsal yön gösterici olma etkisini kaybetmiştir. İletişim ve bilgi teknolojilerinin gelişmesi ile beraber bilgisayarlar ucuz, hızlı, kesintisiz, anlık iletişim sağlamakta ve sanal gerçeklik çalışmaları insanlara deneyimlemediği mekânsal durumları sunmaktadır. Sürükleyici sanal dünyalar, dijital oyunlar, telekonferanslar, kişiye özel reklamlar, kimlik hırsızları ve bilgisayar korsanları arasında verdiğimiz siber uzayda yön bulma çabaları sadece bugüne bakış açımızı değil, geçmişi yorumlama biçimimizi de yeniden şekillendirmektedir. Mevcut paradigma değişimi dünyayı algılayışımızı değiştirerek bize yeni perspektifler kazandırmaktadır. Tıpkı bir önceki yüzyılda olduğu gibi, mimarlık alanı bir kez daha insan kültüründeki bu değişime yanıt olarak harekete geçmeye çağrılmaktadır. Ancak mimarlığın siber uzaya uyum sağlayabilmesi için belirli güncellemelere ihtiyacı vardır. Bu araştırmada mimarlık pratiği, ortaya çıkan yeni insanı ve yeni mekânı anlamak, bugünün ve geleceğin potansiyel senaryolarını mekânlar üzerinden okumak için bir aracı olarak kullanılmaktadır. Bu yaklaşım ile beraber siber uzayın önemli bir parçası olan dijital oyunlar üzerine okumalar gerçekleştirilip mimarlığa sunabileceği potansiyeller incelenmiştir. Mimari pratiğin siber uzaya adaptasyonunun dijital oyunlar üzerinden yapılması, bu araştırmanın temelini oluşturmaktadır. Dijital oyunlar, birçok araştırmacı yazar tarafından 21.yy'ın dominant estetik anlayışı olarak kabul edilmektedir. Çalışmada kültürel ve ekonomik olarak toplumdaki etkisinin hızla artmasından dolayı dijital oyunlar, günümüzü ve geleceği anlamak açısından araştırma alanı olarak seçilmiştir. Araştırma boyunca siber uzay ile mimarlık pratiğinin arasındaki ilişki irdelenecek ve bu ilişkinin iki taraf adına hangi tür mekânsal potansiyeller barındırdığı dijital oyunlar üzerinden teori ve örneklerle incelenecektir.