Tatil Köylerinin Okunabilirliğinin Değerlendirilmesi Üzerine Bir Yaklaşım

Abstract

Bu çalışmada mimari çevrenin okunabilirliğinin değerlendirilmesi amacıyla “çevreyi okuma sistemi” modeli kurulmuş ve bu model Türkiye’de en çok tercih edilen turizm tesislerinden olan tatil köylerinde analiz edilmiştir. Modelin iki bileşeni vardır. Birincisi insana ait olan çevresel biliş bileşenleri, ikincisi ise çevrenin okunabilirlik bileşenleridir. Çevresel biliş bileşenleri çevresel biliş ve bilişsel haritalar, yön bulma, insanın zeka, yaş ve cinsiyetini kapsayan kişilik değişkenleri, mekanda kalış süresi, kültürel değişkenler ve mekan tarifinde kullanılan sembollerdir. Çevrenin okunabilirlik bileşenleri ise karmaşıklık, çevre işaretleri, yollar, düğüm noktaları, bölgeler, sınır, kenar ve bitişlerdir. Tatil köylerinde okunabilirliği etkileyen ve genel yerleşme düzenini belirleyen yaya yolları düzeni şemaları vardır. Bu şemalar serbest, düzenli, ızgara sistem ve karma yaya aksları şemalarıdır. Analiz çalışması, tatil köyünün okunabilirliğinin yerleşim şemasına göre değişiminin araştırılması ile yapılmıştır. Sonuç, düzenli yaya aksları şemasında, yön bulmada kolaylaşma, çevresel biliş düzeyinde artış, karmaşık bulunma düzeyindeki azalma olduğundan okunabilirlik düzeyinin yüksek oluşu, diğer şemalarda düşük düzeyde oluşudur. Literatürdeki örneklerle karşılaştırıldığında sonuçların paralellik gösterdiği görülmüştür.

In this study an “environmental reading model” has been created to evaluate the legibility of the architectural environment and this model has been analyzed in the holiday village settlements which are one of the most popular resort types in Turkey. The analyze comprises the testing of the model’s components and the evaluation of the method by a case study in the holiday villages. This model has basically two components. First one is the human environmental cognitive components and the second is the environmental legibility components. Human environmental cognitive components are environmental cognition and cognitive maps, way finding, personal variables such as age, intelligence and gender, staying time in the environment, cultural variables and symbols. Environmental legibility components are complexity, landmarks, paths, nodes, districts and edges. In holiday villages there is a road schema that determines the settlement plan. These schema types are free, ordered, grid system and composite. The result is the highness of the legibility level in ordered road schema because of the easiness of way finding, the lowest degree of complexity, the increase in the environmental cognition. The results are mostly parallel to the similar research examples in the literature.