Mekanik gürültünün modellenmesi ve kontrol tedbirlerinin değerlendirilmesi: dizel enerji santrali örneği

Abstract

İstenmeyen sesler literatürde gürültü olarak tarif edilir. Fiziksel açıdan nesnel parametrelerle ortaya konabilen gürültü; algısal açıdan kişi, zaman, ortam ve kültüre özgü şartlara göre değişebilen öznel bir kavramdır. Gürültü meydana geldiği yer açısından kentsel ve yapı içi gürültüler şeklinde kategorize edilir. İçerik açısından ise spektral ve zamansal özelliklerine göre değişen gürültü türleri vardır. Hızlı endüstriyel gelişim ve mekanizasyon, yoğun nüfus artışı ve beraberinde getirdiği plansız kentleşme, ulaşım sistemlerinin gelişmesi ve yaygınlaşması, yapıların hafiflemesi, yasal düzenleme ve idari denetim uygulamalarının yetersizliği gibi sebeplerle gürültü ciddi bir çevresel kirlilik unsuru haline gelmiştir. Gürültünün diğer çevresel kirleticiler gibi görme ve koklama duyularına hitap etmeyişi onun uzun vadede bilinçli olarak fark edilmesini zorlaştırmaktadır. Bu sebeple insan sağlığı üzerindeki fizyolojik, psikolojik ve performans etkileri dikkatle takip edilmeli ve bunların minimize edilmesi için gereken kamusal ve idari tedbirler alınmalıdır. Gürültüyle mücadele makro ölçekte kentsel planlama aşamasında ve mikro ölçekte yapısal planlama aşamasında yapılmalıdır. Gürültünün, bir problem haline dönüştükten sonra kontrol edilmesi zor ve masraflıdır. Gürültü kontrol planlaması, mümkünse gürültünün ortaya çıkışının önüne geçilmesi, değilse kaynak ve iletim yolunda engellenmesi ya da alıcı tarafından algılanmasının önüne geçecek tedbirler setinin sistematik olarak alınması prensibine dayanır. Mekanik gürültülerin kontrolüyle alakalı mühendislik uygulamaları da bu aşamaların herhangi birinde ya da şartlara bağlı olarak tamamında söz konusu olabilir. Mekanik gürültülerin kontrolü için, bu gürültüyü doğuran mekanizma kaynak ölçeğinde iyi bilinmelidir. Bu sayede muhtemel bir gürültü probleminin önüne geçilmesi ya da kaynakta kontrol edilmesi mümkün hale gelir. Benzer şekilde iletim yolunda ve alıcıda gürültü kontrolü için alınabilecek tedbirler çok çeşitli olup bunların uygulanabilirliğine ait değerlendirme ve fayda-maliyet analizleri gürültü kontrol mühendisi tarafından yapılmalıdır. Bu çalışma kapsamında gürültüye hassas kullanımların bulunduğu bir alanda yer alan 20 MW kurulu güce sahip bir dizel enerji santralinde standartlara uygun kaynak ses gücü seviyesi tayini ve çevresel gürültü ölçümleri yapılmış, elde edilen sonuçlar SoundPLAN gürültü simülasyon programına aktarılarak iki farklı konfigürasyona sahip dizel jeneratörlere ait emisyon verileri tespit edilmiş, ardından gürültü maruziyeti bulunan geniş bir alanı kapsayan modelleme çalışmasıyla gürültüye hassas alıcı noktalardaki gürültü seviyeleri tespit edilmiştir. Bu seviyeler, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği'nde verilen limit değerlerle mukayese edilerek aşım değerleri tespit edilmiştir. Limitlere uygunluğu sağlamak ve akustik konfor şartlarını iyileştirmek için egzoz susturucuları ve farklı uzunluklardaki gürültü bariyerlerinden oluşan 2 izolasyon senaryosu önerilmiş ve modellenerek simüle edilmiştir. Elde edilen sonuçlara ait gürültü haritaları hazırlanmış ve gürültü izolasyon tedbirlerinin performansları mukayese edilerek değerlendirilmiştir.