İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda İşlem Gören Şirketlerin Yıllar İtibariyle Şeffaflık Düzeyleri İle Likiditeleri Arasındaki İlişki (1995-2005)

Abstract

Sirketlerin kaynak saglamak amacıyla hisse senetlerini halka arz ederek ve/veya tahvil ihraç ederek sermaye piyasalarına yönelmeleri, basta hissedarlar ve borç verenler/tahvil alanlar olmak üzere, bütün çıkar gruplarına performansları hakkında seffaf bilgi sunmaları sorumlulugunu da beraberinde getirmistir. Bilgi ve bilgi sistemleri ile isleyis etkinligi kazanan menkul kıymet piyasalarında yatırımcıları esit kosullarda ve es zamanda aydınlatma, yatırımcıların korunması ve piyasaların düzgün islemesinin temel ilkesidir. Piyasaya gelen tüm yeni bilgiler, piyasa katılımcıları tarafından en kısa sürede ögrenilerek degerlendirilmekte ve yatırım kararları belirlenmektedir. Teoriye göre, bilgiyi daha fazla kullanma avantajına sahip yatırımcıların sayısı arttıkça, yatırımcılar bir firmanın hisselerini tutmak için daha düsük bir getiri oranı bekleyecek, böylece sermaye maliyeti azalma egilimi gösterecektir. Bu nedenle daha fazla seffaf sirketlerin hisse senetlerinin likiditeleri fazla, sermaye maliyetleri düsük olacaktır. Bu çalısmada söz konusu teori çerçevesinde hisse senetleri MKB'de islem gören sirketlerin seffaflık düzeyleri ile likiditeleri arasındaki iliski arastırılmıstır. Bu amaçla, 2005 yılında hisse senetleri MKB'de islem gören 288 sirketten, aynı yıl itibariyle MKB Ulusal Pazar'da olusan islem hacminin %56'sını olusturan 27 sirketin 1995-2005 dönemine ait yıllık bazda seffaflık tablosu ve likidite tablosu olusturulmustur. Sirketlerin seffaflık düzeylerinin göstergesi olarak faaliyet raporları, bagımsız denetim raporları ve web sitelerinde kamuya açıkladıkları bilgilerden olusturulan seffaflık skor tablosu, likiditelerinin göstergesi olarak yıllık bazda islem görme oranları esas alınmıstır. Çalısmada likidite bagımlı degisken, seffaflık skor tablosu bagımsız degisken olup, basit regresyon denklemi kurulmustur. Daha sonra sirketlerin kârlılık oranları da denkleme ikinci bagımsız degisken olarak dâhil edilmistir. Regresyon sonuçlarından, sirketlerin 1995 ? 2005 dönemindeki seffaflık düzeyleri ile likiditeleri arasında anlamlı iliski bulundugu ve sirketlerin likiditelerindeki degisimlerin %2'sinin seffaflık düzeylerindeki degisimler ile açıklandıgı görülmüstür. Sirketlerin likiditeleri ile kârlılık oranları arasında ise anlamlı bir iliski oldugu sonucuna ulasılamamıstır.Companies that go to public by issuing stocks and/or bonds in order to raise funds take the responsibilities of presenting transparent information about their performances to all stakeholders, especially to shareholders and creditors. In security markets whose operational efficiency has been significantly improved by the help of information technologies, disclosing information to all investors at the same time and under the same conditions is crucial to assure investors protection as well as to establish a well-functioning market. All new information disseminated to the market is obtained by investors, assessed in the shortest period and taken into consideration in making investment decisions. According to the theory, investors tend to decrease their expected returns on equity as the number of investors who have more advantageous positions in using information increases, so the cost of capital will decrease. Therefore, more transparent companies will have high liquidity for their shares and their capital cost of capital will be low. Within the scope of this theory, this study examines the correlation between transparency and the liquidity of the shares for the companies traded on the ISE. For this purpose, 27 companies whose trade volume accounted for 57% of the ISE?s total trade volume in 2005 were picked among 288 ISE traded companies in 2005. For each of these 27 companies, a yearly transparency table and yearly market liquidity table was prepared for the period of 1995-2005. The level of liquidity was determined based on the yearly trade volume ratio. The level of transparency was determined based on the transparency score tables which were formed from annual reports, auditing reports. In this study, a simple regression equation in which liquidity was the dependent variable and transparency score was the independent variable was formed, and then the equation was expanded to include the profitability ratios as the second independent variable. Based on the regression results, it has been concluded that there is a significant relationship between companies? transparency levels and their market liquidity for the period of 1995-2005, and %2 of changes in their market liquidity can be explained by changes in transparency levels. On the other hand, it has not been seen that there is a meaningful relationship between companies? market liquidity and their profitability ratios.